Sanskrit & Trika Shaivism (English-Home)

JavaScript is disabled! Check this link!


 Tantrāloka (Tantraloka): Chapter 5 - stanzas 1 to 159 - Non-dual Shaivism of Kashmir

Āṇavopāyaprakāśana - Normal translation


 Introduction

photo 31 - NaṭarājaThis is the only set of stanzas (from the stanza 1 to the stanza 159) of the fifth chapter (called Āṇavopāyaprakāśana).

This work was written by the great Master Abhinavagupta and is a compendium of Tantra in all its facets. Tantrāloka is the most important and voluminous work of the greatest Trika Master. Abhinavagupta was also the teacher of eminent Kṣemarāja and lived about 975-1025 AD in Kashmir.

This treatise whose name is Tantrāloka is a complete encyclopedia of Tantra. Since it is a very advanced text in Trika Shaivism, there is no surprise if a neophyte finds it difficult to understand. To start to understand it, the level of the reader must be the one of a real disciple in Trika Shaivism. If this requirement is not met, then there will be a lot of confusion and constant disappointment. Because in spite of my great efforts to explain the things so easily as possible, to study this treatise requires some spiritual caliber. In this system, sometimes it is not possible even to write about certain topics due to the extreme limitation of the words. Because in the end, all this knowledge has to do with 'states', and it is extremely difficult to write about 'states' in a precise way. Abhinavagupta has done his best to accomplish this formidable task of writing about what is superior and intangible. Anyway, despite his incredible skills to carry out this, he is not revealing everything. It is not because he is all the time hiding things from the reader, but because he is sometimes hiding and on other occasions he just cannot write about some extremely subtle topics because of the limitation of the words.

Goal of life is Liberation. Man has searched for freedom always in human history, but according to Trika Shaivism that is not real Liberation. Real Liberation does not mean that your body should be free from some prison and things like that. Real Liberation amounts to attaining His Svātantrya or Absolute Freedom. When the Great Lord's Svātantrya is achieved, then you see unity in all the things, i.e. you stop seeing duality as before. All is forever identified with Svātantrya, with Him, and that is the end of the story called 'you in bondage'. From this point on nothing will get in your way, because if something apparently gets in your way, that is Svātantrya again. This constant awareness of unity in all is real Freedom. There is no other attainment greater than this!

Keeping the above in mind, now read Tantrāloka and experience Supreme Delight, dear Śiva.

Important: All that is in brackets and italicized within the translation has been added by me in order to complete the sense of a particular phrase or sentence. In turn, all that is between double hyphen (--...--) constitutes clarifying further information also added by me.

top


 Stanzas 1 to 10

अथ श्रीतन्त्रालोके पञ्चममाह्निकम्।
Atha śrītantrāloke pañcamamāhnikam|

Untranslated yet

आणवेन विधिना परधाम प्रेप्सतामथ निरूप्यत एतत्॥१॥
Āṇavena vidhinā paradhāma prepsatāmatha nirūpyata etat||1||

Untranslated yet


विकल्पस्यैव संस्कारे जाते निष्प्रतियोगिनि।
अभीष्टे वस्तुनि प्राप्तिर्निश्चिता भोगमोक्षयोः॥२॥

Vikalpasyaiva saṁskāre jāte niṣpratiyogini|
Abhīṣṭe vastuni prāptirniścitā bhogamokṣayoḥ||2||

Untranslated yet


विकल्पः कस्यचित्स्वात्मस्वातन्त्र्यादेव सुस्थिरः।
उपायान्तरसापेक्ष्यवियोगेनैव जायते॥३॥

Vikalpaḥ kasyacitsvātmasvātantryādeva susthiraḥ|
Upāyāntarasāpekṣyaviyogenaiva jāyate||3||

Untranslated yet


कस्यचित्तु विकल्पोऽसौ स्वात्मसंस्करणं प्रति।
उपायान्तरसापेक्षस्तत्रोक्तः पूर्वको विधिः॥४॥

Kasyacittu vikalpo'sau svātmasaṁskaraṇaṁ prati|
Upāyāntarasāpekṣastatroktaḥ pūrvako vidhiḥ||4||

Untranslated yet


विकल्पो नाम चिन्मात्रस्वभावो यद्यपि स्थितः।
तथापि निश्चयात्मासावणोः स्वातन्त्र्ययोजकः॥५॥

Vikalpo nāma cinmātrasvabhāvo yadyapi sthitaḥ|
Tathāpi niścayātmāsāvaṇoḥ svātantryayojakaḥ||5||

Untranslated yet


निश्चयो बहुधा चैष तत्रोपायाश्च भेदिनः।
अणुशब्देन ते चोक्ता दूरान्तिकविभेदतः॥६॥

Niścayo bahudhā caiṣa tatropāyāśca bhedinaḥ|
Aṇuśabdena te coktā dūrāntikavibhedataḥ||6||

Untranslated yet


तत्र बुद्धौ तथा प्राणे देहे चापि प्रमातरि।
अपारमार्थिकेऽप्यस्मिन् परमार्थः प्रकाशते॥७॥

Tatra buddhau tathā prāṇe dehe cāpi pramātari|
Apāramārthike'pyasmin paramārthaḥ prakāśate||7||

Untranslated yet


यतः प्रकाशाच्चिन्मात्रात् प्राणाद्यव्यतिरेकवत्।
तस्यैव तु स्वतन्त्रत्वाद्द्विगुणं जडचिद्वपुः॥८॥

Yataḥ prakāśāccinmātrāt prāṇādyavyatirekavat|
Tasyaiva tu svatantratvāddviguṇaṁ jaḍacidvapuḥ||8||

Untranslated yet


उक्तं त्रैशिरसे चैतद्देव्यै चन्द्रार्धमौलिना।
जीवः शक्तिः शिवस्यैव सर्वत्रैव स्थितापि सा॥९॥

Uktaṁ traiśirase caitaddevyai candrārdhamaulinā|
Jīvaḥ śaktiḥ śivasyaiva sarvatraiva sthitāpi sā||9||

Untranslated yet


स्वरूपप्रत्यये रूढा ज्ञानस्योन्मीलनात्परा।
तस्य चिद्रूपतां सत्यां स्वातन्त्र्योल्लासकल्पनात्॥१०॥

Svarūpapratyaye rūḍhā jñānasyonmīlanātparā|
Tasya cidrūpatāṁ satyāṁ svātantryollāsakalpanāt||10||

Untranslated yet

top


 Stanzas 11 to 20

पश्यञ्जडात्मताभागं तिरोधायाद्वयो भवेत्।
तत्र स्वातन्त्र्यदृष्ट्या वा दर्पणे मुखबिम्बवत्॥११॥

Paśyañjaḍātmatābhāgaṁ tirodhāyādvayo bhavet|
Tatra svātantryadṛṣṭyā vā darpaṇe mukhabimbavat||11||

Untranslated yet


विशुद्धं निजचैतन्यं निश्चिनोत्यतदात्मकम्।
बुद्धिप्राणादितो भिन्नं चैतन्यं निश्चितं बलात्॥१२॥

Viśuddhaṁ nijacaitanyaṁ niścinotyatadātmakam|
Buddhiprāṇādito bhinnaṁ caitanyaṁ niścitaṁ balāt||12||

Untranslated yet


सत्यतस्तदभिन्नं स्यात्तस्यान्योन्यविभेदतः।
विश्वरूपाविभेदित्वं शुद्धत्वादेव जायते॥१३॥

Satyatastadabhinnaṁ syāttasyānyonyavibhedataḥ|
Viśvarūpāvibheditvaṁ śuddhatvādeva jāyate||13||

Untranslated yet


निष्ठितैकस्फुरन्मूर्तेर्मूर्त्यन्तरविरोधतः।
अन्तः संविदि सत्सर्वं यद्यप्यपरथा धियि॥१४॥

Niṣṭhitaikasphuranmūrtermūrtyantaravirodhataḥ|
Antaḥ saṁvidi satsarvaṁ yadyapyaparathā dhiyi||14||

Untranslated yet


प्राणे देहेऽथवा कस्मात्सङ्क्रामेत्केन वा कथम्।
तथापि निर्विकल्पेऽस्मिन्विकल्पो नास्ति तं विना॥१५॥

Prāṇe dehe'thavā kasmātsaṅkrāmetkena vā katham|
Tathāpi nirvikalpe'sminvikalpo nāsti taṁ vinā||15||

Untranslated yet


दृष्टेऽप्यदृष्टकल्पत्वं विकल्पेन तु निश्चयः।
बुद्धिप्राणशरीरेषु पारमेश्वर्यमञ्जसा॥१६॥

Dṛṣṭe'pyadṛṣṭakalpatvaṁ vikalpena tu niścayaḥ|
Buddhiprāṇaśarīreṣu pārameśvaryamañjasā||16||

Untranslated yet


विकल्प्यं शून्यरूपे न प्रमातरि विकल्पनम्।
बुद्धिर्ध्यानमयी तत्र प्राण उच्चारणात्मकः॥१७॥

Vikalpyaṁ śūnyarūpe na pramātari vikalpanam|
Buddhirdhyānamayī tatra prāṇa uccāraṇātmakaḥ||17||

Untranslated yet


उच्चारणं च प्राणाद्या व्यानान्ताः पञ्च वृत्तयः।
आद्या तु प्राणनाभिख्यापरोच्चारात्मिका भवेत्॥१८॥

Uccāraṇaṁ ca prāṇādyā vyānāntāḥ pañca vṛttayaḥ|
Ādyā tu prāṇanābhikhyāparoccārātmikā bhavet||18||

Untranslated yet


शरीरस्याक्षविषयैतत्पिण्डत्वेन संस्थितिः।
तत्र ध्यानमयं तावदनुत्तरमिहोच्यते॥१९॥

Śarīrasyākṣaviṣayaitatpiṇḍatvena saṁsthitiḥ|
Tatra dhyānamayaṁ tāvadanuttaramihocyate||19||

Untranslated yet


यः प्रकाशः स्वतन्त्रोऽयं चित्स्वभावो हृदि स्थितः।
सर्वतत्त्वमयः प्रोक्तमेतच्च त्रिशिरोमते॥२०॥

Yaḥ prakāśaḥ svatantro'yaṁ citsvabhāvo hṛdi sthitaḥ|
Sarvatattvamayaḥ proktametacca triśiromate||20||

Untranslated yet

top


 Stanzas 21 to 30

कदलीसम्पुटाकारं सबाह्याभ्यन्तरान्तरम्।
ईक्षते हृदयान्तःस्थं तत्पुष्पमिव तत्त्ववित्॥२१॥

Kadalīsampuṭākāraṁ sabāhyābhyantarāntaram|
Īkṣate hṛdayāntaḥsthaṁ tatpuṣpamiva tattvavit||21||

Untranslated yet


सोमसूर्याग्निसङ्घट्टं तत्र ध्यायेदनन्यधीः।
तद्ध्यानारणिसङ्क्षोभान्महाभैरवहव्यभुक्॥२२॥

Somasūryāgnisaṅghaṭṭaṁ tatra dhyāyedananyadhīḥ|
Taddhyānāraṇisaṅkṣobhānmahābhairavahavyabhuk||22||

Untranslated yet


हृदयाख्ये महाकुण्डे जाज्वलन् स्फीततां व्रजेत्।
तस्य शक्तिमतः स्फीतशक्तेर्भैरवतेजसः॥२३॥

Hṛdayākhye mahākuṇḍe jājvalan sphītatāṁ vrajet|
Tasya śaktimataḥ sphītaśakterbhairavatejasaḥ||23||

Untranslated yet


मातृमानप्रमेयाख्यं धामाभेदेन भावयेत्।
वह्न्यर्कसोमशक्तीनां तदेव त्रितयं भवेत्॥२४॥

Mātṛmānaprameyākhyaṁ dhāmābhedena bhāvayet|
Vahnyarkasomaśaktīnāṁ tadeva tritayaṁ bhavet||24||

Untranslated yet


परा परापरा चेयमपरा च सदोदिता।
सृष्टिसंस्थितिसंहारैस्तासां प्रत्येकतस्त्रिधा॥२५॥

Parā parāparā ceyamaparā ca sadoditā|
Sṛṣṭisaṁsthitisaṁhāraistāsāṁ pratyekatastridhā||25||

Untranslated yet


चतुर्थं चानवच्छिन्नं रूपमासामकल्पितम्।
एवं द्वादश ता देव्यः सूर्यबिम्बवदास्थिताः॥२६॥

Caturthaṁ cānavacchinnaṁ rūpamāsāmakalpitam|
Evaṁ dvādaśa tā devyaḥ sūryabimbavadāsthitāḥ||26||

Untranslated yet


एकैकमासां वह्न्यर्कसोमतच्छान्तिभासनम्।
एतदानुत्तरं चक्रं हृदयाच्चक्षुरादिभिः॥२७॥

Ekaikamāsāṁ vahnyarkasomatacchāntibhāsanam|
Etadānuttaraṁ cakraṁ hṛdayāccakṣurādibhiḥ||27||

Untranslated yet


व्योमभिर्निःसरत्येव तत्तद्विषयगोचरे।
तच्चक्रभाभिस्तत्रार्थे सृष्टिस्थितिलयक्रमात्॥२८॥

Vyomabhirniḥsaratyeva tattadviṣayagocare|
Taccakrabhābhistatrārthe sṛṣṭisthitilayakramāt||28||

Untranslated yet


सोमसूर्याग्निभासात्म रूपं समवतिष्ठते।
एवं शब्दादिविषये श्रोत्रादिव्योमवर्त्मना॥२९॥

Somasūryāgnibhāsātma rūpaṁ samavatiṣṭhate|
Evaṁ śabdādiviṣaye śrotrādivyomavartmanā||29||

Untranslated yet


चक्रेणानेन पतता तादात्म्यं परिभावयेत्।
अनेन क्रमयोगेन यत्र यत्र पतत्यदः॥३०॥

Cakreṇānena patatā tādātmyaṁ paribhāvayet|
Anena kramayogena yatra yatra patatyadaḥ||30||

Untranslated yet

top


 Stanzas 31 to 40

चक्रं सर्वात्मकं तत्तत्सार्वभौममहीशवत्।
इत्थं विश्वाध्वपटलमयत्नेनैव लीयते॥३१॥

Cakraṁ sarvātmakaṁ tattatsārvabhaumamahīśavat|
Itthaṁ viśvādhvapaṭalamayatnenaiva līyate||31||

Untranslated yet


भैरवीयमहाचक्रे संवित्तिपरिवारिते।
ततः संस्कारमात्रेण विश्वस्यापि परिक्षये॥३२॥

Bhairavīyamahācakre saṁvittiparivārite|
Tataḥ saṁskāramātreṇa viśvasyāpi parikṣaye||32||

Untranslated yet


स्वात्मोच्छलत्तया भ्राम्यच्चक्रं सञ्चिन्तयेन्महत्।
ततस्तद्दाह्यविलयात् तत्संस्कारपरिक्षयात्॥३३॥

Svātmocchalattayā bhrāmyaccakraṁ sañcintayenmahat|
Tatastaddāhyavilayāt tatsaṁskāraparikṣayāt||33||

Untranslated yet


प्रशाम्यद्भावयेच्चक्रं ततः शान्तं ततः शमम्।
अनेन ध्यानयोगेन विश्वं चक्रे विलीयते॥३४॥

Praśāmyadbhāvayeccakraṁ tataḥ śāntaṁ tataḥ śamam|
Anena dhyānayogena viśvaṁ cakre vilīyate||34||

Untranslated yet


तत्संविदि ततः संविद्विलीनार्थैव भासते।
चित्स्वाभाव्यात् ततो भूयः सृष्टिर्यच्चिन्महेश्वरी॥३५॥

Tatsaṁvidi tataḥ saṁvidvilīnārthaiva bhāsate|
Citsvābhāvyāt tato bhūyaḥ sṛṣṭiryaccinmaheśvarī||35||

Untranslated yet


एवं प्रतिक्षणं विश्वं स्वसंविदि विलापयन्।
विसृजंश्च ततो भूयः शश्वद्भैरवतां व्रजेत्॥३६॥

Evaṁ pratikṣaṇaṁ viśvaṁ svasaṁvidi vilāpayan|
Visṛjaṁśca tato bhūyaḥ śaśvadbhairavatāṁ vrajet||36||

Untranslated yet


एवं त्रिशूलात् प्रभृति चतुष्पञ्चारकक्रमात्।
पञ्चाशदरपर्यन्तं चक्रं योगी विभावयेत्॥३७॥

Evaṁ triśūlāt prabhṛti catuṣpañcārakakramāt|
Pañcāśadaraparyantaṁ cakraṁ yogī vibhāvayet||37||

Untranslated yet


चतुष्षष्टिशतारं वा सहस्रारमथापि वा।
असङ्ख्यारसहस्रं वा चक्रं ध्यायेदनन्यधीः॥३८॥

Catuṣṣaṣṭiśatāraṁ vā sahasrāramathāpi vā|
Asaṅkhyārasahasraṁ vā cakraṁ dhyāyedananyadhīḥ||38||

Untranslated yet


संविन्नाथस्य महतो देवस्योल्लासिसंविदः।
नैवास्ति काचित्कलना विश्वशक्तेर्महेशितुः॥३९॥

Saṁvinnāthasya mahato devasyollāsisaṁvidaḥ|
Naivāsti kācitkalanā viśvaśaktermaheśituḥ||39||

Untranslated yet


शक्तयोऽस्य जगत् कृत्स्नं शक्तिमांस्तु महेश्वरः।
इति माङ्गलशास्त्रे तु श्रीश्रीकण्ठो न्यरूपयत्॥४०॥

Śaktayo'sya jagat kṛtsnaṁ śaktimāṁstu maheśvaraḥ|
Iti māṅgalaśāstre tu śrīśrīkaṇṭho nyarūpayat||40||

Untranslated yet

top


 Stanzas 41 to 50

इत्येतत् प्रथमोपायरूपं ध्यानं न्यरूपयत्।
श्रीशम्भुनाथो मे तुष्टस्तस्मै श्रीसुमतिप्रभुः॥४१॥

Ityetat prathamopāyarūpaṁ dhyānaṁ nyarūpayat|
Śrīśambhunātho me tuṣṭastasmai śrīsumatiprabhuḥ||41||

Untranslated yet


अनयैव दिशान्यानि ध्यानान्यपि समाश्रयेत्।
अनुत्तरोपायधुरां यान्यायान्ति क्रमं विना॥४२॥

Anayaiva diśānyāni dhyānānyapi samāśrayet|
Anuttaropāyadhurāṁ yānyāyānti kramaṁ vinā||42||

Untranslated yet


अथ प्राणस्य या वृत्तिः प्राणनाद्या निरूपिता।
तदुपायतया ब्रूमोऽनुत्तरप्रविकासनम्॥४३॥

Atha prāṇasya yā vṛttiḥ prāṇanādyā nirūpitā|
Tadupāyatayā brūmo'nuttarapravikāsanam||43||

Untranslated yet


निजानन्दे प्रमात्रंशमात्रे हृदि पुरा स्थितः।
शून्यतामात्रविश्रान्तेर्निरानन्दं विभावयेत्॥४४॥

Nijānande pramātraṁśamātre hṛdi purā sthitaḥ|
Śūnyatāmātraviśrānternirānandaṁ vibhāvayet||44||

Untranslated yet


प्राणोदये प्रमेये तु परानन्दं विभावयेत्।
तत्रानन्तप्रमेयांशपूरणापाननिर्वृतः॥४५॥

Prāṇodaye prameye tu parānandaṁ vibhāvayet|
Tatrānantaprameyāṁśapūraṇāpānanirvṛtaḥ||45||

Untranslated yet


परानन्दगतस्तिष्ठेदपानशशिशोभितः।
ततोऽनन्तस्फुरन्मेयसङ्घट्टैकान्तनिर्वृतः॥४६॥

Parānandagatastiṣṭhedapānaśaśiśobhitaḥ|
Tato'nantasphuranmeyasaṅghaṭṭaikāntanirvṛtaḥ||46||

Untranslated yet


समानभूमिमागत्य ब्रह्मानन्दमयो भवेत्।
ततोऽपि मानमेयौघकलनाग्रासतत्परः॥४७॥

Samānabhūmimāgatya brahmānandamayo bhavet|
Tato'pi mānameyaughakalanāgrāsatatparaḥ||47||

Untranslated yet


उदानवह्नौ विश्रान्तो महानन्दं विभावयत्।
तत्र विश्रान्तिमभ्येत्य शाम्यत्यस्मिन्महार्चिषि॥४८॥

Udānavahnau viśrānto mahānandaṁ vibhāvayat|
Tatra viśrāntimabhyetya śāmyatyasminmahārciṣi||48||

Untranslated yet


निरुपाधिर्महाव्याप्तिर्व्यानाख्योपाधिवर्जिता।
तदा खलु चिदानन्दो यो जडानुपबृंहितः॥४९॥

Nirupādhirmahāvyāptirvyānākhyopādhivarjitā|
Tadā khalu cidānando yo jaḍānupabṛṁhitaḥ||49||

Untranslated yet


नह्यत्र संस्थितिः कापि विभक्ता जडरूपिणः।
यत्र कोऽपि व्यवच्छेदो नास्ति यद्विश्वतः स्फुरत्॥५०॥

Nahyatra saṁsthitiḥ kāpi vibhaktā jaḍarūpiṇaḥ|
Yatra ko'pi vyavacchedo nāsti yadviśvataḥ sphurat||50||

Untranslated yet

top


 Stanzas 51 to 60

यदनाहतसंवित्ति परमामृतबृंहितम्।
यत्रास्ति भावनादीनां न मुख्या कापि सङ्गतिः॥५१॥

Yadanāhatasaṁvitti paramāmṛtabṛṁhitam|
Yatrāsti bhāvanādīnāṁ na mukhyā kāpi saṅgatiḥ||51||

Untranslated yet


तदेव जगदानन्दमस्मभ्यं शम्भुरूचिवान्।
तत्र विश्रान्तिराधेया हृदयोच्चारयोगतः॥५२॥

Tadeva jagadānandamasmabhyaṁ śambhurūcivān|
Tatra viśrāntirādheyā hṛdayoccārayogataḥ||52||

Untranslated yet


या तत्र सम्यग्विश्रान्तिः सानुत्तरमयी स्थितिः।
इत्येतद्धृदयाद्येकस्वभावेऽपि स्वधामनि॥५३॥

Yā tatra samyagviśrāntiḥ sānuttaramayī sthitiḥ|
Ityetaddhṛdayādyekasvabhāve'pi svadhāmani||53||

Untranslated yet


षट्प्राणोच्चारजं रूपमथ व्याप्त्या तदुच्यते।
प्राणदण्डप्रयोगेन पूर्वापरसमीकृतेः॥५४॥

Ṣaṭprāṇoccārajaṁ rūpamatha vyāptyā taducyate|
Prāṇadaṇḍaprayogena pūrvāparasamīkṛteḥ||54||

Untranslated yet


चतुष्किकाम्बुजालम्बिलम्बिकासौधमाश्रयेत्।
त्रिशूलभूमिं क्रान्त्वातो नाडित्रितयसङ्गताम्॥५५॥

Catuṣkikāmbujālambilambikāsaudhamāśrayet|
Triśūlabhūmiṁ krāntvāto nāḍitritayasaṅgatām||55||

Untranslated yet


इच्छाज्ञानक्रियाशक्तिसमत्वे प्रविशेत् सुधीः।
एकां विकासिनीं भूयस्त्वसङ्कोचां विकस्वराम्॥५६॥

Icchājñānakriyāśaktisamatve praviśet sudhīḥ|
Ekāṁ vikāsinīṁ bhūyastvasaṅkocāṁ vikasvarām||56||

Untranslated yet


श्रयेद्भ्रूबिन्दुनादान्तशक्तिसोपानमालिकाम्।
तत्रोर्ध्वकुण्डलीभूमौ स्पन्दनोदरसुन्दरः॥५७॥

Śrayedbhrūbindunādāntaśaktisopānamālikām|
Tatrordhvakuṇḍalībhūmau spandanodarasundaraḥ||57||

Untranslated yet


विसर्गस्तत्र विश्राम्येन्मत्स्योदरदशाजुषि।
रासभी वडवा यद्वत्स्वधामानन्दमन्दिरम्॥५८॥

Visargastatra viśrāmyenmatsyodaradaśājuṣi|
Rāsabhī vaḍavā yadvatsvadhāmānandamandiram||58||

Untranslated yet


विकाससङ्कोचमयं प्रविश्य हृदि हृष्यति।
तद्वन्मुहुर्लीनसृष्टभावव्रातसुनिर्भराम्॥५९॥

Vikāsasaṅkocamayaṁ praviśya hṛdi hṛṣyati|
Tadvanmuhurlīnasṛṣṭabhāvavrātasunirbharām||59||

Untranslated yet


श्रयेद्विकाससङ्कोचरूढभैरवयामलाम्।
एकीकृतमहामूलशूलवैसर्गिके हृदि॥६०॥

Śrayedvikāsasaṅkocarūḍhabhairavayāmalām|
Ekīkṛtamahāmūlaśūlavaisargike hṛdi||60||

Untranslated yet

top


 Stanzas 61 to 70

परस्मिन्नेति विश्रान्तिं सर्वापूरणयोगतः।
अत्र तत्पूर्णवृत्त्यैव विश्वावेशमयं स्थितम्॥६१॥

Parasminneti viśrāntiṁ sarvāpūraṇayogataḥ|
Atra tatpūrṇavṛttyaiva viśvāveśamayaṁ sthitam||61||

Untranslated yet


प्रकाशस्यात्मविश्रान्तावहमित्येव दृश्यताम्।
अनुत्तरविमर्शे प्राग्व्यापारादिविवर्जिते॥६२॥

Prakāśasyātmaviśrāntāvahamityeva dṛśyatām|
Anuttaravimarśe prāgvyāpārādivivarjite||62||

Untranslated yet


चिद्विमर्शपराहङ्कृत् प्रथमोल्लासिनी स्फुरेत्।
तत उद्योगसक्तेन स द्वादशकलात्मना॥६३॥

Cidvimarśaparāhaṅkṛt prathamollāsinī sphuret|
Tata udyogasaktena sa dvādaśakalātmanā||63||

Untranslated yet


सूर्येणाभासयेद्भावं पूरयेदथ चर्चयेत्।
अथेन्दुः षोडशकलो विसर्गग्रासमन्थरः॥६४॥

Sūryeṇābhāsayedbhāvaṁ pūrayedatha carcayet|
Athenduḥ ṣoḍaśakalo visargagrāsamantharaḥ||64||

Untranslated yet


सञ्जीवन्यमृतं बोधवह्नौ विसृजति स्फुरन्।
इच्छाज्ञानक्रियाशक्तिसूक्ष्मरन्ध्रस्रुगग्रगम्॥६५॥

Sañjīvanyamṛtaṁ bodhavahnau visṛjati sphuran|
Icchājñānakriyāśaktisūkṣmarandhrasrugagragam||65||

Untranslated yet


तदेवम[तद]मृतं दिव्यं संविद्देवीषु तर्पकम्।
विसर्गामृतमेतावद् बोधाख्ये हुतभोजिनि॥६६॥

Tadevama[tada]mṛtaṁ divyaṁ saṁviddevīṣu tarpakam|
Visargāmṛtametāvad bodhākhye hutabhojini||66||

Untranslated yet


विसृष्टं चेद्भवेत्सर्वं हुतं षोढाध्वमण्डलम्।
यतोऽनुत्तरनाथस्य विसर्गः कुलनायिका।
तत्क्षोभः कादिहान्तं तत्प्रसरस्तत्त्वपद्धतिः॥६७॥

Visṛṣṭaṁ cedbhavetsarvaṁ hutaṁ ṣoḍhādhvamaṇḍalam|
Yato'nuttaranāthasya visargaḥ kulanāyikā|
Tatkṣobhaḥ kādihāntaṁ tatprasarastattvapaddhatiḥ||67||

Untranslated yet


अंअ इति कुलेश्वर्या सहितो हि कुलेशिता।
परो विसर्गविश्लेषस्तन्मयं विश्वमुच्यते॥६८॥

Aṁa iti kuleśvaryā sahito hi kuleśitā|
Paro visargaviśleṣastanmayaṁ viśvamucyate||68||

Untranslated yet


वित्प्राणगुणदेहान्तर्बहिर्द्रव्यमयीमिमाम्।
अर्चयेज्जुहुयाद्ध्यायेदित्थं सञ्जीवनीं कलाम्॥६९॥

Vitprāṇaguṇadehāntarbahirdravyamayīmimām|
Arcayejjuhuyāddhyāyeditthaṁ sañjīvanīṁ kalām||69||

Untranslated yet


आनन्दनाडीयुगलस्पन्दनावहितौ स्थितः।
एनां विसर्गनिःष्यन्दसौधभूमिं प्रपद्यते॥७०॥

Ānandanāḍīyugalaspandanāvahitau sthitaḥ|
Enāṁ visarganiḥṣyandasaudhabhūmiṁ prapadyate||70||

Untranslated yet

top


 Stanzas 71 to 80

शाक्ते क्षोभे कुलावेशे सर्वनाड्यग्रगोचरे।
व्याप्तौ सर्वात्मसङ्कोचे हृदयं प्रविशेत्सुधीः॥७१॥

Śākte kṣobhe kulāveśe sarvanāḍyagragocare|
Vyāptau sarvātmasaṅkoce hṛdayaṁ praviśetsudhīḥ||71||

Untranslated yet


सोमसूर्यकलाजालपरस्परनिघर्षतः।
अग्नीषोमात्मके धाम्नि विसर्गानन्द उन्मिषेत्॥७२॥

Somasūryakalājālaparasparanigharṣataḥ|
Agnīṣomātmake dhāmni visargānanda unmiṣet||72||

Untranslated yet


अलं रहस्यकथया गुप्तमेतत्स्वभावतः।
योगिनीहृदयं तत्र विश्रान्तः स्यात्कृती बुधः॥७३॥

Alaṁ rahasyakathayā guptametatsvabhāvataḥ|
Yoginīhṛdayaṁ tatra viśrāntaḥ syātkṛtī budhaḥ||73||

Untranslated yet


हानादानतिरस्कारवृत्तौ रूढिमुपागतः।
अभेदवृत्तितः पश्येद्विश्वं चितिचमत्कृतेः॥७४॥

Hānādānatiraskāravṛttau rūḍhimupāgataḥ|
Abhedavṛttitaḥ paśyedviśvaṁ citicamatkṛteḥ||74||

Untranslated yet


अर्थक्रियार्थितादैन्यं त्यक्त्वा बाह्यान्तरात्मनि।
खरूपे निर्वृतिं प्राप्य फुल्लां नाददशां श्रयेत्॥७५॥

Arthakriyārthitādainyaṁ tyaktvā bāhyāntarātmani|
Kharūpe nirvṛtiṁ prāpya phullāṁ nādadaśāṁ śrayet||75||

Untranslated yet


वक्त्रमन्तस्तया सम्यक् संविदः प्रविकासयेत्।
संविदक्षमरुच्चक्रं ज्ञेयाभिन्नं ततो भवेत्॥७६॥

Vaktramantastayā samyak saṁvidaḥ pravikāsayet|
Saṁvidakṣamaruccakraṁ jñeyābhinnaṁ tato bhavet||76||

Untranslated yet


तज्ज्ञेयं संविदाख्येन वह्निना प्रविलीयते।
विलीनं तत् त्रिकोणेऽस्मिञ्शक्तिवह्नौ विलीयते॥७७॥

Tajjñeyaṁ saṁvidākhyena vahninā pravilīyate|
Vilīnaṁ tat trikoṇe'smiñśaktivahnau vilīyate||77||

Untranslated yet


तत्र संवेदनोदारबिन्दुसत्तासुनिर्वृतः।
संहारबीजविश्रान्तो योगी परमयो भवेत्॥७८॥

Tatra saṁvedanodārabindusattāsunirvṛtaḥ|
Saṁhārabījaviśrānto yogī paramayo bhavet||78||

Untranslated yet


अन्तर्बाह्ये द्वये वापि सामान्येतरसुन्दरः।
संवित्स्पन्दस्त्रिशक्त्यात्मा सङ्कोचप्रविकासवान्॥७९॥

Antarbāhye dvaye vāpi sāmānyetarasundaraḥ|
Saṁvitspandastriśaktyātmā saṅkocapravikāsavān||79||

Untranslated yet


असङ्कोचविकासोऽपि तदाभासनतस्तथा।
अन्तर्लक्ष्यो बहिर्दृष्टिः परमं पदमश्नुते॥८०॥

Asaṅkocavikāso'pi tadābhāsanatastathā|
Antarlakṣyo bahirdṛṣṭiḥ paramaṁ padamaśnute||80||

Untranslated yet

top


 Stanzas 81 to 90

ततः स्वातन्त्र्यनिर्मेये विचित्रार्थक्रियाकृति।
विमर्शनं विशेषाख्यः स्पन्द औन्मुख्यसञ्ज्ञितः॥८१॥

Tataḥ svātantryanirmeye vicitrārthakriyākṛti|
Vimarśanaṁ viśeṣākhyaḥ spanda aunmukhyasañjñitaḥ||81||

Untranslated yet


तत्र विश्रान्तिमागच्छेद्यद्वीर्यं मन्त्रमण्डले।
शान्त्यादिसिद्धयस्तत्तद्रूपतादात्म्यतो यतः॥८२॥

Tatra viśrāntimāgacchedyadvīryaṁ mantramaṇḍale|
Śāntyādisiddhayastattadrūpatādātmyato yataḥ||82||

Untranslated yet


दिव्यो यश्चाक्षसङ्घोऽयं बोधस्वातन्त्र्यसञ्ज्ञकः।
सोऽनिमीलित एवैतत् कुर्यात्स्वात्ममयं जगत्॥८३॥

Divyo yaścākṣasaṅgho'yaṁ bodhasvātantryasañjñakaḥ|
So'nimīlita evaitat kuryātsvātmamayaṁ jagat||83||

Untranslated yet


महासाहससंयोगविलीनाखिलवृत्तिकः।
पुञ्जीभूते स्वरश्म्योघे निर्भरीभूय तिष्ठति॥८४॥

Mahāsāhasasaṁyogavilīnākhilavṛttikaḥ|
Puñjībhūte svaraśmyoghe nirbharībhūya tiṣṭhati||84||

Untranslated yet


अकिचिच्चिन्तकस्तत्र स्पष्टदृग्याति संविदम्।
यद्विस्फुलिङ्गाः संसारभस्मदाहैकहेतवः॥८५॥

Akiciccintakastatra spaṣṭadṛgyāti saṁvidam|
Yadvisphuliṅgāḥ saṁsārabhasmadāhaikahetavaḥ||85||

Untranslated yet


तदुक्तं परमेशेन त्रिशिरोभैरवागमे।
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मन्त्रभूम्यां प्रवेशनम्॥८६॥

Taduktaṁ parameśena triśirobhairavāgame|
Śṛṇu devi pravakṣyāmi mantrabhūmyāṁ praveśanam||86||

Untranslated yet


मध्यनाड्योर्ध्वगमनं तद्धर्मप्राप्तिलक्षणम्।
विसर्गान्तपदातीतं प्रान्तकोटिनिरूपितम्॥८७॥

Madhyanāḍyordhvagamanaṁ taddharmaprāptilakṣaṇam|
Visargāntapadātītaṁ prāntakoṭinirūpitam||87||

Untranslated yet


अधःप्रवाहसंरोधादूर्ध्वक्षेपविवर्जनात्।
महाप्रकाशमुदयज्ञानव्यक्तिप्रदायकम्॥८८॥

Adhaḥpravāhasaṁrodhādūrdhvakṣepavivarjanāt|
Mahāprakāśamudayajñānavyaktipradāyakam||88||

Untranslated yet


अनुभूय परे धाम्नि मात्रावृत्त्या पुरं विशेत्।
निस्तरङ्गावतीर्णा सा वृत्तिरेका शिवात्मिका॥८९॥

Anubhūya pare dhāmni mātrāvṛttyā puraṁ viśet|
Nistaraṅgāvatīrṇā sā vṛttirekā śivātmikā||89||

Untranslated yet


चतुष्षड्द्विर्द्विगुणितचक्रषट्कसमुज्ज्वला।
तत्स्थं [त्स्थो] विचारयेत् खं खं खस्थं खस्थेन संविशेत्॥९०॥

Catuṣṣaḍdvirdviguṇitacakraṣaṭkasamujjvalā|
Tatsthaṁ [tstho] vicārayet khaṁ khaṁ khasthaṁ khasthena saṁviśet||90||

Untranslated yet

top


 Stanzas 91 to 100

खं खं त्यक्त्वा खमारुह्य खस्थं खं चोच्चरेदिति।
खमध्यास्याधिकारेण पदस्थाश्चिन्मरीचयः॥९१॥

Khaṁ khaṁ tyaktvā khamāruhya khasthaṁ khaṁ coccarediti|
Khamadhyāsyādhikāreṇa padasthāścinmarīcayaḥ||91||

Untranslated yet


भावयेद्भावमन्तःस्थं भावस्थो भावनिःस्पृहः।
भावाभावगती रुद्ध्वा भावाभावावरोधदृक्॥९२॥

Bhāvayedbhāvamantaḥsthaṁ bhāvastho bhāvaniḥspṛhaḥ|
Bhāvābhāvagatī ruddhvā bhāvābhāvāvarodhadṛk||92||

Untranslated yet


आत्माणुकुलमूलानि शक्तिर्भूतिश्चिती रतिः।
शक्तित्रयं द्रष्टृदृश्योपरक्तं तद्विवर्जितम्॥९३॥

Ātmāṇukulamūlāni śaktirbhūtiścitī ratiḥ|
Śaktitrayaṁ draṣṭṛdṛśyoparaktaṁ tadvivarjitam||93||

Untranslated yet


एतत्खं दशधा प्रोक्तमुच्चारोच्चारलक्षणम्।
धामस्थं धाममध्यस्थं धामोदरपुटीकृतम्॥९४॥

Etatkhaṁ daśadhā proktamuccāroccāralakṣaṇam|
Dhāmasthaṁ dhāmamadhyasthaṁ dhāmodarapuṭīkṛtam||94||

Untranslated yet


धाम्ना तु बोधयेद्धाम धाम धामान्तगं कुरु।
तद्धाम धामगत्या तु भेद्यं धामान्तमान्तरम्॥९५॥

Dhāmnā tu bodhayeddhāma dhāma dhāmāntagaṁ kuru|
Taddhāma dhāmagatyā tu bhedyaṁ dhāmāntamāntaram||95||

Untranslated yet


भेदोपभेदभेदेन भेदः कार्यस्तु मध्यतः।
इति प्रवेशोपायोऽयमाणवः परिकीर्तितः॥९६॥

Bhedopabhedabhedena bhedaḥ kāryastu madhyataḥ|
Iti praveśopāyo'yamāṇavaḥ parikīrtitaḥ||96||

Untranslated yet


श्रीमहेश्वरनाथेन यो हृत्स्थेन ममोदितः।
श्रीब्रह्मयामले चोक्तं श्रीमान् रावो दशात्मकः॥९७॥

Śrīmaheśvaranāthena yo hṛtsthena mamoditaḥ|
Śrībrahmayāmale coktaṁ śrīmān rāvo daśātmakaḥ||97||

Untranslated yet


स्थूलः सूक्ष्मः परो हृद्यः कण्ठ्यस्तालव्य एव च।
सर्वतश्च विभुर्योऽसौ विभुत्वपददायकः॥९८॥

Sthūlaḥ sūkṣmaḥ paro hṛdyaḥ kaṇṭhyastālavya eva ca|
Sarvataśca vibhuryo'sau vibhutvapadadāyakaḥ||98||

Untranslated yet


जितरावो महायोगी सङ्क्रामेत्परदेहगः।
परां च विन्दति व्याप्तिं प्रत्यहं ह्यभ्यसेत तम्॥९९॥

Jitarāvo mahāyogī saṅkrāmetparadehagaḥ|
Parāṁ ca vindati vyāptiṁ pratyahaṁ hyabhyaseta tam||99||

Untranslated yet


तावद्यावदरावे सा रावाल्लीयेत राविणी।
अत्र भावनया देहगतोपायैः परे पथि॥१००॥

Tāvadyāvadarāve sā rāvāllīyeta rāviṇī|
Atra bhāvanayā dehagatopāyaiḥ pare pathi||100||

Untranslated yet

top


 Stanzas 101 to 110

विविक्षोः पूर्णतास्पर्शात्प्रागानन्दः प्रजायते।
ततोऽपि विद्युदापातसदृशे देहवर्जिते॥१०१॥

Vivikṣoḥ pūrṇatāsparśātprāgānandaḥ prajāyate|
Tato'pi vidyudāpātasadṛśe dehavarjite||101||

Untranslated yet


धाम्नि क्षणं समावेशादुद्भवः प्रस्फुटं प्लुतिः।
जलपांसुवदभ्यस्तसंविद्देहैक्यहानितः॥१०२॥

Dhāmni kṣaṇaṁ samāveśādudbhavaḥ prasphuṭaṁ plutiḥ|
Jalapāṁsuvadabhyastasaṁviddehaikyahānitaḥ||102||

Untranslated yet


स्वबलाक्रमणाद्देहशैथिल्यात् कम्पमाप्नुयात्।
गलिते देहतादात्म्यनिश्चयेऽन्तर्भुखत्वतः॥१०३॥

Svabalākramaṇāddehaśaithilyāt kampamāpnuyāt|
Galite dehatādātmyaniścaye'ntarbhukhatvataḥ||103||

Untranslated yet


निद्रायते पुरा यावन्न रूढः संविदात्मनि।
ततः सत्यपदे रूढो विश्वात्मत्वेन संविदम्॥१०४॥

Nidrāyate purā yāvanna rūḍhaḥ saṁvidātmani|
Tataḥ satyapade rūḍho viśvātmatvena saṁvidam||104||

Untranslated yet


संविदन् घूर्णते घूर्णिर्महाव्याप्तिर्यतः स्मृता।
आत्मन्यनात्माभिमतौ सत्यामेव ह्यनात्मनि॥१०५॥

Saṁvidan ghūrṇate ghūrṇirmahāvyāptiryataḥ smṛtā|
Ātmanyanātmābhimatau satyāmeva hyanātmani||105||

Untranslated yet


आत्माभिमानो देहादौ बन्धो मुक्तिस्तु तल्लयः।
आदावनात्मन्यात्मत्वे लीने लब्धे निजात्मनि॥१०६॥

Ātmābhimāno dehādau bandho muktistu tallayaḥ|
Ādāvanātmanyātmatve līne labdhe nijātmani||106||

Untranslated yet


आत्मन्यनात्मतानाशे महाव्याप्तिः प्रवर्तते।
आनन्द उद्भवः कम्पो निन्द्रा घूर्णिश्च पञ्चकम्॥१०७॥

Ātmanyanātmatānāśe mahāvyāptiḥ pravartate|
Ānanda udbhavaḥ kampo nindrā ghūrṇiśca pañcakam||107||

Untranslated yet


इत्युक्तमत एव श्रीमालिनीविजयोत्तरे।
प्रदर्शितेऽस्मिन्नानन्दप्रभृतौ पञ्चके यदा॥१०८॥

Ityuktamata eva śrīmālinīvijayottare|
Pradarśite'sminnānandaprabhṛtau pañcake yadā||108||

Untranslated yet


योगी विशेत्तदा तत्तच्चक्रेशत्वं हठाद्व्रजेत्।
यथा सर्वेशिना बोधेनाक्रान्तापि तनुः क्वचित्॥१०९॥

Yogī viśettadā tattaccakreśatvaṁ haṭhādvrajet|
Yathā sarveśinā bodhenākrāntāpi tanuḥ kvacit||109||

Untranslated yet


किञ्चित्कर्तुं प्रभवति चक्षुषा रूपसंविदम्।
तथैव चक्रे कुत्रापि प्रवेशात्कोऽपि सम्भवेत्॥११०॥

Kiñcitkartuṁ prabhavati cakṣuṣā rūpasaṁvidam|
Tathaiva cakre kutrāpi praveśātko'pi sambhavet||110||

Untranslated yet

top


 Stanzas 111 to 120

आनन्दचक्रं वह्न्यश्रि कन्द उद्भव उच्यते।
कम्पो हृत्तालु निद्रा च घूर्णिः स्यादूर्ध्वकुण्डली॥१११॥

Ānandacakraṁ vahnyaśri kanda udbhava ucyate|
Kampo hṛttālu nidrā ca ghūrṇiḥ syādūrdhvakuṇḍalī||111||

Untranslated yet


एतच्च स्फुटमेवोक्तं श्रीमन्त्रैशिरसे मते।
एवं प्रदर्शितोच्चारविश्रान्तिहृदयं परम्॥११२॥

Etacca sphuṭamevoktaṁ śrīmantraiśirase mate|
Evaṁ pradarśitoccāraviśrāntihṛdayaṁ param||112||

Untranslated yet


यत्तदव्यक्तलिङ्गं नृशिवशक्त्यविभागवत्।
अत्र विश्वमिदं लीनमत्रान्तःस्थं च गम्यते॥११३॥

Yattadavyaktaliṅgaṁ nṛśivaśaktyavibhāgavat|
Atra viśvamidaṁ līnamatrāntaḥsthaṁ ca gamyate||113||

Untranslated yet


इदं तल्लक्षणं पूर्णशक्तिभैरवसंविदः।
देहगाध्वसमुन्मेषे समावेशस्तु यः स्फुटः॥११४॥

Idaṁ tallakṣaṇaṁ pūrṇaśaktibhairavasaṁvidaḥ|
Dehagādhvasamunmeṣe samāveśastu yaḥ sphuṭaḥ||114||

Untranslated yet


अहन्ताच्छादितोन्मेषिभावेदम्भावयुक् स च।
व्यक्ताव्यक्तमिदं लिङ्गं मन्त्रवीर्यं परापरम्॥११५॥

Ahantācchāditonmeṣibhāvedambhāvayuk sa ca|
Vyaktāvyaktamidaṁ liṅgaṁ mantravīryaṁ parāparam||115||

Untranslated yet


नरशक्तिसमुन्मेषि शिवरूपाद्विभेदितम्।
यन्न्यक्कृतशिवाहन्तासमावेशं विभेदवत्॥११६॥

Naraśaktisamunmeṣi śivarūpādvibheditam|
Yannyakkṛtaśivāhantāsamāveśaṁ vibhedavat||116||

Untranslated yet


विशेषस्पन्दरूपं तद् व्यक्तं लिङ्गं चिदात्मकम्।
व्यक्तात्सिद्धिप्रसवो व्यक्ताव्यक्ताद्द्वयं विमोक्षश्च।
अव्यक्ताद्बलमाद्यं परस्य नानुत्तरे त्वियं चर्चा॥११७॥

Viśeṣaspandarūpaṁ tad vyaktaṁ liṅgaṁ cidātmakam|
Vyaktātsiddhiprasavo vyaktāvyaktāddvayaṁ vimokṣaśca|
Avyaktādbalamādyaṁ parasya nānuttare tviyaṁ carcā||117||

Untranslated yet


आत्माख्यं यद्व्यक्तं नरलिङ्गं तत्र विश्वमर्पयतः।
व्यक्ताव्यक्तं तस्माद्गलिते तस्मिंस्तदव्यक्तम्॥११८॥

Ātmākhyaṁ yadvyaktaṁ naraliṅgaṁ tatra viśvamarpayataḥ|
Vyaktāvyaktaṁ tasmādgalite tasmiṁstadavyaktam||118||

Untranslated yet


तेनात्मलिङ्गमेतत् परमे शिवशक्त्यणुस्वभावमये।
अव्यक्ते विश्राम्यति नानुत्तरधामगा त्वियं चर्चा॥११९॥

Tenātmaliṅgametat parame śivaśaktyaṇusvabhāvamaye|
Avyakte viśrāmyati nānuttaradhāmagā tviyaṁ carcā||119||

Untranslated yet


एकस्य स्पन्दनस्यैषा त्रैधं भेदव्यवस्थितिः।
अत्र लिङ्गे सदा तिष्ठेत् पूजाविश्रान्तितत्परः॥१२०॥

Ekasya spandanasyaiṣā traidhaṁ bhedavyavasthitiḥ|
Atra liṅge sadā tiṣṭhet pūjāviśrāntitatparaḥ||120||

Untranslated yet

top


 Stanzas 121 to 130

योगिनीहृदयं लिङ्गमिदमानन्दसुन्दरम्।
बीजयोनिसमापत्त्या सूते कामपि संविदम्॥१२१॥

Yoginīhṛdayaṁ liṅgamidamānandasundaram|
Bījayonisamāpattyā sūte kāmapi saṁvidam||121||

Untranslated yet


अत्र प्रयासविरहात्सर्वोऽसौ देवतागणः।
आनन्दपूर्णे धाम्न्यास्ते नित्योदितचिदात्मकः॥१२२॥

Atra prayāsavirahātsarvo'sau devatāgaṇaḥ|
Ānandapūrṇe dhāmnyāste nityoditacidātmakaḥ||122||

Untranslated yet


अत्र भैरवनाथस्य ससङ्कोचविकासिका।
भासते दुर्घटा शक्तिरसङ्कोचविकासिनः॥१२३॥

Atra bhairavanāthasya sasaṅkocavikāsikā|
Bhāsate durghaṭā śaktirasaṅkocavikāsinaḥ||123||

Untranslated yet


एतल्लिङ्गसमापत्तिविसर्गानन्दधारया।
सिक्तं तदेव सद्विश्वं शश्वन्नवनवायते॥१२४॥

Etalliṅgasamāpattivisargānandadhārayā|
Siktaṁ tadeva sadviśvaṁ śaśvannavanavāyate||124||

Untranslated yet


अनुत्तरेऽभ्युपायोऽत्र ताद्रूप्यादेव वर्णितः।
ज्वलितेष्वपि दीपेषु घर्मांशुः किं न भासते॥१२५॥

Anuttare'bhyupāyo'tra tādrūpyādeva varṇitaḥ|
Jvaliteṣvapi dīpeṣu gharmāṁśuḥ kiṁ na bhāsate||125||

Untranslated yet


अर्थेषु तद्भोगविधौ तदुत्थे दुःखे सुखे वा गलिताभिशङ्कम्।
अनाविशन्तोऽपि निमग्नचित्ता जानन्ति वृत्तिक्षयसौख्यमन्तः॥१२६॥

Artheṣu tadbhogavidhau tadutthe duḥkhe sukhe vā galitābhiśaṅkam|
Anāviśanto'pi nimagnacittā jānanti vṛttikṣayasaukhyamantaḥ||126||

Untranslated yet


सत्येवात्मनि चित्स्वभावमहसि स्वान्ते तथोपक्तियां तस्मै कुर्वति तत्प्रचारविवशे सत्यक्षवर्गेऽपि च।
सत्स्वर्थेषु सुखादिषु स्फुटतरं यद्भेदवन्ध्योदयं योगी तिष्ठति पूर्णरश्मिविभवस्तत्तत्त्वमाचीयताम्॥१२७॥

Satyevātmani citsvabhāvamahasi svānte tathopaktiyāṁ tasmai kurvati tatpracāravivaśe satyakṣavarge'pi ca|
Satsvartheṣu sukhādiṣu sphuṭataraṁ yadbhedavandhyodayaṁ yogī tiṣṭhati pūrṇaraśmivibhavastattattvamācīyatām||127||

Untranslated yet


इत्युच्चारविधिः प्रोक्तः करणं प्रविविच्यते।
तच्चेत्थं त्रिशिरःशास्त्रे परमेशेन भाषितम्॥१२८॥

Ityuccāravidhiḥ proktaḥ karaṇaṁ pravivicyate|
Taccetthaṁ triśiraḥśāstre parameśena bhāṣitam||128||

Untranslated yet


ग्राह्यग्राहकचिद्व्याप्तित्यागाक्षेपनिवेशनैः।
करणं सप्तधा प्राहुरभ्यासं बोधपूर्वकम्॥१२९॥

Grāhyagrāhakacidvyāptityāgākṣepaniveśanaiḥ|
Karaṇaṁ saptadhā prāhurabhyāsaṁ bodhapūrvakam||129||

Untranslated yet


तद्व्याप्तिपूर्वमाक्षेपे करणं स्वप्रतिष्ठता।
गुरुवक्त्राच्च बोद्धव्यं करणं यद्यपि स्फुटम्॥१३०॥

Tadvyāptipūrvamākṣepe karaṇaṁ svapratiṣṭhatā|
Guruvaktrācca boddhavyaṁ karaṇaṁ yadyapi sphuṭam||130||

Untranslated yet

top


 Stanzas 131 to 140

तथाप्यागमरक्षार्थं तदग्रे वर्णयिष्यते।
उक्तो य एष उच्चारस्तत्र योऽसौ स्फुरन् स्थितः॥१३१॥

Tathāpyāgamarakṣārthaṁ tadagre varṇayiṣyate|
Ukto ya eṣa uccārastatra yo'sau sphuran sthitaḥ||131||

Untranslated yet


अव्यक्तानुकृतिप्रायो ध्वनिर्वर्णः स कथ्यते।
सृष्टिसंहारबीजं च तस्य मुख्यं वपुर्विदुः॥१३२॥

Avyaktānukṛtiprāyo dhvanirvarṇaḥ sa kathyate|
Sṛṣṭisaṁhārabījaṁ ca tasya mukhyaṁ vapurviduḥ||132||

Untranslated yet


तदभ्यासवशाद्याति क्रमाद्योगी चिदात्मताम्।
तथा ह्यनच्के साच्के वा कादौ सान्ते पुनःपुनः॥१३३॥

Tadabhyāsavaśādyāti kramādyogī cidātmatām|
Tathā hyanacke sācke vā kādau sānte punaḥpunaḥ||133||

Untranslated yet


स्मृते प्रोच्चारिते वापि सा सा संवित्प्रसूयाते।
बाह्यार्थसमयापेक्षा घटाद्या ध्वनयोऽपि ये॥१३४॥

Smṛte proccārite vāpi sā sā saṁvitprasūyāte|
Bāhyārthasamayāpekṣā ghaṭādyā dhvanayo'pi ye||134||

Untranslated yet


तेऽप्यर्थभावनां कुर्युर्मनोराज्यवदात्मनि।
तदुक्तं परमेशेन भैरवो व्यापकोऽखिले॥१३५॥

Te'pyarthabhāvanāṁ kuryurmanorājyavadātmani|
Taduktaṁ parameśena bhairavo vyāpako'khile||135||

Untranslated yet


इति भैरवशब्दस्य सन्ततोच्चारणाच्छिवः।
श्रीमत्त्रैशिरसेऽप्युक्तं मन्त्रोद्धारस्य पूर्वतः॥१३६॥

Iti bhairavaśabdasya santatoccāraṇācchivaḥ|
Śrīmattraiśirase'pyuktaṁ mantroddhārasya pūrvataḥ||136||

Untranslated yet


स्मृतिश्च स्मरणं पूर्वं सर्वभावेषु वस्तुतः।
मन्त्रस्वरूपं तद्भाव्यस्वरूपापत्तियोजकम्॥१३७॥

Smṛtiśca smaraṇaṁ pūrvaṁ sarvabhāveṣu vastutaḥ|
Mantrasvarūpaṁ tadbhāvyasvarūpāpattiyojakam||137||

Untranslated yet


स्मृतिः स्वरूपजनिका सर्वभावेषु रञ्जिका।
अनेकाकाररूपेण सर्वत्रावस्थितेन तु॥१३८॥

Smṛtiḥ svarūpajanikā sarvabhāveṣu rañjikā|
Anekākārarūpeṇa sarvatrāvasthitena tu||138||

Untranslated yet


स्वस्वभावस्य सम्प्राप्तिः संवित्तिः परमार्थतः।
व्यक्तिनिष्ठा ततो विद्धि सत्ता सा कीर्तिता परा॥१३९॥

Svasvabhāvasya samprāptiḥ saṁvittiḥ paramārthataḥ|
Vyaktiniṣṭhā tato viddhi sattā sā kīrtitā parā||139||

Untranslated yet


किं पुनः समयापेक्षां विना ये बीजपिण्डकाः।
संविदं स्पन्दपन्त्येते नेयुः संविदुपायताम्॥१४०॥

Kiṁ punaḥ samayāpekṣāṁ vinā ye bījapiṇḍakāḥ|
Saṁvidaṁ spandapantyete neyuḥ saṁvidupāyatām||140||

Untranslated yet

top


 Stanzas 141 to 150

वाच्याभावादुदासीनसंवित्स्पन्दात्स्वधामतः।
प्राणोल्लासनिरोधाभ्यां बीजपिण्डेषु पूर्णता॥१४१॥

Vācyābhāvādudāsīnasaṁvitspandātsvadhāmataḥ|
Prāṇollāsanirodhābhyāṁ bījapiṇḍeṣu pūrṇatā||141||

Untranslated yet


सुखसीत्कारसत्सम्यक्साम्यप्रथमसंविदः।
संवेदनं हि प्रथमं स्पर्शोऽनुत्तरसंविदः॥१४२॥

Sukhasītkārasatsamyaksāmyaprathamasaṁvidaḥ|
Saṁvedanaṁ hi prathamaṁ sparśo'nuttarasaṁvidaḥ||142||

Untranslated yet


हृत्कण्ठ्योष्ठ्यत्रिधामान्तर्नितरां प्रविकासिनि।
चतुर्दशः प्रवेशो य एकीकृततदात्मकः॥१४३॥

Hṛtkaṇṭhyoṣṭhyatridhāmāntarnitarāṁ pravikāsini|
Caturdaśaḥ praveśo ya ekīkṛtatadātmakaḥ||143||

Untranslated yet


ततो विसर्गोच्चारांशे द्वादशान्तपथावुभौ।
हृदयेन सहैकध्यं नयते जपतत्परः॥१४४॥

Tato visargoccārāṁśe dvādaśāntapathāvubhau|
Hṛdayena sahaikadhyaṁ nayate japatatparaḥ||144||

Untranslated yet


कन्दहृत्कण्ठताल्वग्रकौण्डिलीप्रक्रियान्ततः।
आनन्दमध्यनाड्यन्तः स्पन्दनं बीजमावहेत्॥१४५॥

Kandahṛtkaṇṭhatālvagrakauṇḍilīprakriyāntataḥ|
Ānandamadhyanāḍyantaḥ spandanaṁ bījamāvahet||145||

Untranslated yet


संहारबीजं खं हृत्स्थमोष्ठ्यं फुल्लं स्वमूर्धनि।
तेजस्त्र्यश्रं तालुकण्ठे बिन्दुरूर्ध्वपदे स्थितः॥१४६॥

Saṁhārabījaṁ khaṁ hṛtsthamoṣṭhyaṁ phullaṁ svamūrdhani|
Tejastryaśraṁ tālukaṇṭhe bindurūrdhvapade sthitaḥ||146||

Untranslated yet


इत्येनया बुधो युक्त्या वर्णजप्यपरायणः।
अनुत्तरं परं धाम प्रविशेदचिरात् सुधीः॥१४७॥

Ityenayā budho yuktyā varṇajapyaparāyaṇaḥ|
Anuttaraṁ paraṁ dhāma praviśedacirāt sudhīḥ||147||

Untranslated yet


वर्णशब्देन नीलादि यद्वा दीक्षोत्तरे यथा।
संहारन्रग्निमरुतो रुद्रबिन्दुयुतान्स्मरेत्॥१४८॥

Varṇaśabdena nīlādi yadvā dīkṣottare yathā|
Saṁhāranragnimaruto rudrabinduyutānsmaret||148||

Untranslated yet


हृदये तन्मयो लक्ष्यं पश्येत्सप्तदिनादथ।
विस्फुलिङ्गाग्निवन्नीलपीतरक्तादिचित्रितम्॥१४९॥

Hṛdaye tanmayo lakṣyaṁ paśyetsaptadinādatha|
Visphuliṅgāgnivannīlapītaraktādicitritam||149||

Untranslated yet


जाज्वलीति हृदम्भोजे बीजदीपप्रबोधितम्।
दीपवज्ज्वलितो बिन्दुर्भासते विघनार्कवत्॥१५०॥

Jājvalīti hṛdambhoje bījadīpaprabodhitam|
Dīpavajjvalito bindurbhāsate vighanārkavat||150||

Untranslated yet

top


 Stanzas 151 to 159

स्वयम्भासात्मनानेन तादात्म्यं यात्यनन्यधीः।
शिवेन हेमतां यद्वत्ताम्रं सूतेन वेधितम्॥१५१॥

Svayambhāsātmanānena tādātmyaṁ yātyananyadhīḥ|
Śivena hematāṁ yadvattāmraṁ sūtena vedhitam||151||

Untranslated yet


उपलक्षणमेतच्च सर्वमन्त्रेषु लक्षयेत्।
यद्यत्सङ्कल्पसम्भूतं वर्णजालं हि भौतिकम्॥१५२॥

Upalakṣaṇametacca sarvamantreṣu lakṣayet|
Yadyatsaṅkalpasambhūtaṁ varṇajālaṁ hi bhautikam||152||

Untranslated yet


तत् संविदाधिक्यवशादभौतिकमिव स्थितम्।
अतस्तथाविधे रूपे रूढो रोहति संविदि॥१५३॥

Tat saṁvidādhikyavaśādabhautikamiva sthitam|
Atastathāvidhe rūpe rūḍho rohati saṁvidi||153||

Untranslated yet


अनाच्छादितरूपायामनुपाधौ प्रसन्नधीः।
नीले पीते सुखे दुःखे संविद्रूपमखण्डितम्॥१५४॥

Anācchāditarūpāyāmanupādhau prasannadhīḥ|
Nīle pīte sukhe duḥkhe saṁvidrūpamakhaṇḍitam||154||

Untranslated yet


गुरुभिर्भाषितं तस्मादुपायेषु विचित्रता।
उच्चारकरणध्यानवर्णैरेभिः प्रदर्शितः॥१५५॥

Gurubhirbhāṣitaṁ tasmādupāyeṣu vicitratā|
Uccārakaraṇadhyānavarṇairebhiḥ pradarśitaḥ||155||

Untranslated yet


अनुत्तरपदप्राप्तावभ्युपायविधिक्रमः।
अकिञ्चिच्चिन्तनं वीर्यं भावनायां च सा पुनः॥१५६॥

Anuttarapadaprāptāvabhyupāyavidhikramaḥ|
Akiñciccintanaṁ vīryaṁ bhāvanāyāṁ ca sā punaḥ||156||

Untranslated yet


ध्याने तदपि चोच्चारे करणे सोऽपि तद्ध्वनौ।
स स्थानकल्पने बाह्यमिति क्रममुपाश्रयेत्॥१५७॥

Dhyāne tadapi coccāre karaṇe so'pi taddhvanau|
Sa sthānakalpane bāhyamiti kramamupāśrayet||157||

Untranslated yet


लङ्घनेन परो योगी मन्दबुद्धिः क्रमेण तु।
वीर्यं विना यथा षण्ठस्तस्याप्यस्त्यथ वा बलम्।
मृतदेह इवेयं स्याद्बाह्यान्तःपरिकल्पना॥१५८॥

Laṅghanena paro yogī mandabuddhiḥ krameṇa tu|
Vīryaṁ vinā yathā ṣaṇṭhastasyāpyastyatha vā balam|
Mṛtadeha iveyaṁ syādbāhyāntaḥparikalpanā||158||

Untranslated yet


इत्याणवेऽनुत्तरताभ्युपायः प्रोक्तो नयः स्पष्टपथेन बाह्यः॥१५९॥
Ityāṇave'nuttaratābhyupāyaḥ prokto nayaḥ spaṣṭapathena bāhyaḥ||159||

Untranslated yet

top


 Further Information

Gabriel Pradīpaka

This document was conceived by Gabriel Pradīpaka, one of the two founders of this site, and spiritual guru conversant with Sanskrit language and Trika philosophy.

For further information about Sanskrit, Yoga and Indian Philosophy; or if you simply want to comment, ask a question or correct a mistake, feel free to contact us: This is our e-mail address.



Back to 4. 151-279 Top  Continue to read 6. 1-150

Post your comment

To post a comment please register, or log in.