Sanskrit & Trika Shaivism (English-Home)

JavaScript is disabled! Check this link!


 Tantrāloka (Tantraloka): Chapter 3 - stanzas 151 to 294 - Non-dual Shaivism of Kashmir

Śāmbhavopāyaprakāśana - Normal translation


 Introduction

photo 28 - another lake in KashmirThis is the second and last set of stanzas (from the stanza 151 to the stanza 294) of the third chapter (called Śāmbhavopāyaprakāśana).

This work was written by the great Master Abhinavagupta and is a compendium of Tantra in all its facets. Tantrāloka is the most important and voluminous work of the greatest Trika Master. Abhinavagupta was also the teacher of eminent Kṣemarāja and lived about 975-1025 AD in Kashmir.

This treatise whose name is Tantrāloka is a complete encyclopedia of Tantra. Since it is a very advanced text in Trika Shaivism, there is no surprise if a neophyte finds it difficult to understand. To start to understand it, the level of the reader must be the one of a real disciple in Trika Shaivism. If this requirement is not met, then there will be a lot of confusion and constant disappointment. Because in spite of my great efforts to explain the things so easily as possible, to study this treatise requires some spiritual caliber. In this system, sometimes it is not possible even to write about certain topics due to the extreme limitation of the words. Because in the end, all this knowledge has to do with 'states', and it is extremely difficult to write about 'states' in a precise way. Abhinavagupta has done his best to accomplish this formidable task of writing about what is superior and intangible. Anyway, despite his incredible skills to carry out this, he is not revealing everything. It is not because he is all the time hiding things from the reader, but because he is sometimes hiding and on other occasions he just cannot write about some extremely subtle topics because of the limitation of the words.

Goal of life is Liberation. Man has searched for freedom always in human history, but according to Trika Shaivism that is not real Liberation. Real Liberation does not mean that your body should be free from some prison and things like that. Real Liberation amounts to attaining His Svātantrya or Absolute Freedom. When the Great Lord's Svātantrya is achieved, then you see unity in all the things, i.e. you stop seeing duality as before. All is forever identified with Svātantrya, with Him, and that is the end of the story called 'you in bondage'. From this point on nothing will get in your way, because if something apparently gets in your way, that is Svātantrya again. This constant awareness of unity in all is real Freedom. There is no other attainment greater than this!

Keeping the above in mind, now read Tantrāloka and experience Supreme Delight, dear Śiva.

Important: All that is in brackets and italicized within the translation has been added by me in order to complete the sense of a particular phrase or sentence. In turn, all that is between double hyphen (--...--) constitutes clarifying further information also added by me.

top


 Stanzas 151 to 160

चवर्गः पञ्चशक्त्यात्मा क्रमप्रस्फुटतात्मकः।
या तूक्ता ज्ञेयकालुष्यभाक्क्षिप्रचरयोगतः॥१५१॥

Cavargaḥ pañcaśaktyātmā kramaprasphuṭatātmakaḥ|
Yā tūktā jñeyakāluṣyabhākkṣipracarayogataḥ||151||

Untranslated yet


द्विरूपायास्ततो जातं टताद्यं वर्गयुग्मकम्।
उन्मेषात्पादिवर्गस्तु यतो विश्वं समाप्यते॥१५२॥

Dvirūpāyāstato jātaṁ ṭatādyaṁ vargayugmakam|
Unmeṣātpādivargastu yato viśvaṁ samāpyate||152||

Untranslated yet


ज्ञेयरूपमिदं पञ्चविंशत्यन्तं यतः स्फुटम्।
ज्ञेयत्वात्स्फुटतः प्रोक्तमेतावत्स्पर्शरूपकम्॥१५३॥

Jñeyarūpamidaṁ pañcaviṁśatyantaṁ yataḥ sphuṭam|
Jñeyatvātsphuṭataḥ proktametāvatsparśarūpakam||153||

Untranslated yet


इच्छाशक्तिश्च या द्वेधा क्षुभिताक्षुभितत्वतः।
सा विजातीयशक्त्यंशप्रोन्मुखी याति यात्मताम्॥१५४॥

Icchāśaktiśca yā dvedhā kṣubhitākṣubhitatvataḥ|
Sā vijātīyaśaktyaṁśapronmukhī yāti yātmatām||154||

Untranslated yet


सैव शीघ्रतरोपात्तज्ञेयकालुष्यरूषिता।
विजातीयोन्मुखत्वेन रत्वं लत्वं च गच्छति॥१५५॥

Saiva śīghrataropāttajñeyakāluṣyarūṣitā|
Vijātīyonmukhatvena ratvaṁ latvaṁ ca gacchati||155||

Untranslated yet


तद्वदुन्मेषशक्तिर्द्विरूपा वैजात्यशक्तिगा।
वकारत्वं प्रपद्येत सृष्टिसारप्रवर्षकम्॥१५६॥

Tadvadunmeṣaśaktirdvirūpā vaijātyaśaktigā|
Vakāratvaṁ prapadyeta sṛṣṭisārapravarṣakam||156||

Untranslated yet


इच्छैवानुत्तरानन्दयाता शीघ्रत्वयोगतः।
वायुरित्युच्यते वह्निर्भासनात्स्थैर्यतो धरा॥१५७॥

Icchaivānuttarānandayātā śīghratvayogataḥ|
Vāyurityucyate vahnirbhāsanātsthairyato dharā||157||

Untranslated yet


इदं चतुष्कमन्तःस्थमत एव निगद्यते।
इच्छाद्यन्तर्गतत्वेन स्वसमाप्तौ च संस्थितेः॥१५८॥

Idaṁ catuṣkamantaḥsthamata eva nigadyate|
Icchādyantargatatvena svasamāptau ca saṁsthiteḥ||158||

Untranslated yet


सजातीयकशक्तीनामिच्छाद्यानां च योजनम्।
क्षोभात्मकमिदं प्राहुः क्षोभाक्षोभात्मनामपि॥१५९॥

Sajātīyakaśaktīnāmicchādyānāṁ ca yojanam|
Kṣobhātmakamidaṁ prāhuḥ kṣobhākṣobhātmanāmapi||159||

Untranslated yet


अनुत्तरस्य साजात्ये भवेत्तु द्वितयी गतिः।
अनुत्तरं यत्तत्रैकं तच्चेदानन्दसूतये॥१६०॥

Anuttarasya sājātye bhavettu dvitayī gatiḥ|
Anuttaraṁ yattatraikaṁ taccedānandasūtaye||160||

Untranslated yet

top


 Stanzas 161 to 170

प्रभविष्यति तद्योगे योगः क्षोभात्मकः स्फुटः।
अत्राप्यनुत्तरं धाम द्वितीयमपि सूतये॥१६१॥

Prabhaviṣyati tadyoge yogaḥ kṣobhātmakaḥ sphuṭaḥ|
Atrāpyanuttaraṁ dhāma dvitīyamapi sūtaye||161||

Untranslated yet


न पर्याप्तं तदा क्षोभं विनैवानुत्तरात्मता।
इच्छा या कर्मणा हीना या चैष्टव्येन रूषिता॥१६२॥

Na paryāptaṁ tadā kṣobhaṁ vinaivānuttarātmatā|
Icchā yā karmaṇā hīnā yā caiṣṭavyena rūṣitā||162||

Untranslated yet


शीघ्रस्थैर्यप्रभिन्नेन त्रिधा भावमुपागता।
अनुन्मिषितमुन्मीलत्प्रोन्मीलितमिति स्थितम्॥१६३॥

Śīghrasthairyaprabhinnena tridhā bhāvamupāgatā|
Anunmiṣitamunmīlatpronmīlitamiti sthitam||163||

Untranslated yet


इष्यमाणं त्रिधैतस्यां ताद्रूप्यस्यापरिच्युतेः।
तदेव स्वोष्मणा स्वात्मस्वातन्त्र्यप्रेरणात्मना॥१६४॥

Iṣyamāṇaṁ tridhaitasyāṁ tādrūpyasyāparicyuteḥ|
Tadeva svoṣmaṇā svātmasvātantryapreraṇātmanā||164||

Untranslated yet


बहिर्भाव्य स्फुटं क्षिप्तं शषसत्रितयं स्थितम्।
तत एव सकारेऽस्मिन्स्फुटं विश्वं प्रकाशते॥१६५॥

Bahirbhāvya sphuṭaṁ kṣiptaṁ śaṣasatritayaṁ sthitam|
Tata eva sakāre'sminsphuṭaṁ viśvaṁ prakāśate||165||

Untranslated yet


अमृतं च परं धाम योगिनस्तत्प्रचक्षते।
क्षोभाद्यन्तविरामेषु तदेव च परामृतम्॥१६६॥

Amṛtaṁ ca paraṁ dhāma yoginastatpracakṣate|
Kṣobhādyantavirāmeṣu tadeva ca parāmṛtam||166||

Untranslated yet


सीत्कारसुखसद्भावसमावेशसमाधिषु।
तदेव ब्रह्म परममविभक्तं प्रचक्षते॥१६७॥

Sītkārasukhasadbhāvasamāveśasamādhiṣu|
Tadeva brahma paramamavibhaktaṁ pracakṣate||167||

Untranslated yet


उवाच भगवानेव तच्छ्रीमत्कुलगुह्करे।
शक्तिशक्तिमदैकात्म्यलब्धान्वर्थाभिधानके॥१६८॥

Uvāca bhagavāneva tacchrīmatkulaguhkare|
Śaktiśaktimadaikātmyalabdhānvarthābhidhānake||168||

Untranslated yet


काकचञ्चुपुटाकारं ध्यानधारणवर्जितम्।
विषतत्त्वमनच्काख्यं तव स्नेहात्प्रकाशितम्॥१६९॥

Kākacañcupuṭākāraṁ dhyānadhāraṇavarjitam|
Viṣatattvamanackākhyaṁ tava snehātprakāśitam||169||

Untranslated yet


कामस्य पूर्णता तत्त्वं सङ्घट्टे प्रविभाव्यते।
विषस्य चामृतं तत्त्वं छाद्यत्वेऽणोश्च्युते सति॥१७०॥

Kāmasya pūrṇatā tattvaṁ saṅghaṭṭe pravibhāvyate|
Viṣasya cāmṛtaṁ tattvaṁ chādyatve'ṇoścyute sati||170||

Untranslated yet

top


 Stanzas 171 to 180

व्याप्त्री शक्तिर्विषं यस्मादव्याप्तुश्छादयेन्महः।
निरञ्जनं परं धाम तत्त्वं तस्य तु साञ्जनम्॥१७१॥

Vyāptrī śaktirviṣaṁ yasmādavyāptuśchādayenmahaḥ|
Nirañjanaṁ paraṁ dhāma tattvaṁ tasya tu sāñjanam||171||

Untranslated yet


क्रियाशक्त्यात्मकं विश्वमयं तस्मात्स्फुरेद्यतः।
इच्छा कामो विषं ज्ञानं क्रिया देवी निरञ्जनम्॥१७२॥

Kriyāśaktyātmakaṁ viśvamayaṁ tasmātsphuredyataḥ|
Icchā kāmo viṣaṁ jñānaṁ kriyā devī nirañjanam||172||

Untranslated yet


एतत्त्रयसमावेशः शिवो भैरव उच्यते।
अत्र रूढिं सदा कुर्यादिति नो गुरवो जगुः॥१७३॥

Etattrayasamāveśaḥ śivo bhairava ucyate|
Atra rūḍhiṁ sadā kuryāditi no guravo jaguḥ||173||

Untranslated yet


विषतत्त्वे सम्प्रविश्य न भूतं न विषं न च।
ग्रहः केवल एवाहमिति भावनया स्फुरेत्॥१७४॥

Viṣatattve sampraviśya na bhūtaṁ na viṣaṁ na ca|
Grahaḥ kevala evāhamiti bhāvanayā sphuret||174||

Untranslated yet


नन्वत्र षण्ठवर्णेभ्यो जन्मोक्तं तेन षण्ठता।
कथं स्यादिति चेद्ब्रूमो नात्र षण्ठस्य सोतृता॥१७५॥

Nanvatra ṣaṇṭhavarṇebhyo janmoktaṁ tena ṣaṇṭhatā|
Kathaṁ syāditi cedbrūmo nātra ṣaṇṭhasya sotṛtā||175||

Untranslated yet


तथाहि तत्रगा यासाविच्छाशक्तिरुदीरिता।
सैव सूते स्वकर्तव्यमन्तःस्थं स्वेष्टरूपकम्॥१७६॥

Tathāhi tatragā yāsāvicchāśaktirudīritā|
Saiva sūte svakartavyamantaḥsthaṁ sveṣṭarūpakam||176||

Untranslated yet


यत्त्वत्र रूषणाहेतुरेषितव्यं स्थितं ततः।
भागान्न प्रसवस्तज्जं कालुष्यं तद्वपुश्च तत्॥१७७॥

Yattvatra rūṣaṇāhetureṣitavyaṁ sthitaṁ tataḥ|
Bhāgānna prasavastajjaṁ kāluṣyaṁ tadvapuśca tat||177||

Untranslated yet


ज्ञेयारूषणया युक्तं समुदायात्मकं विदुः।
षण्ठं क्षोभकताक्षोभधामत्वाभावयोगतः॥१७८॥

Jñeyārūṣaṇayā yuktaṁ samudāyātmakaṁ viduḥ|
Ṣaṇṭhaṁ kṣobhakatākṣobhadhāmatvābhāvayogataḥ||178||

Untranslated yet


एतद्वर्णचतुष्कस्य स्वोष्मणाभासनावशात्।
ऊष्मेति कथितं नाम भैरवेणामलात्मना॥१७९॥

Etadvarṇacatuṣkasya svoṣmaṇābhāsanāvaśāt|
Ūṣmeti kathitaṁ nāma bhairaveṇāmalātmanā||179||

Untranslated yet


कादिहान्तमिदं प्रहुः क्षोभाधारतया बुधाः।
योनिरूपेण तस्यापि योगे क्षोभान्तरं व्रजेत्॥१८०॥

Kādihāntamidaṁ prahuḥ kṣobhādhāratayā budhāḥ|
Yonirūpeṇa tasyāpi yoge kṣobhāntaraṁ vrajet||180||

Untranslated yet

top


 Stanzas 181 to 190

तन्निदर्शनयोगेन पञ्चाशत्तमवर्णता।
पञ्चविंशकसञ्ज्ञेयप्राग्वद्भूमिसुसंस्थितम्॥१८१॥

Tannidarśanayogena pañcāśattamavarṇatā|
Pañcaviṁśakasañjñeyaprāgvadbhūmisusaṁsthitam||181||

Untranslated yet


चतुष्कं च चतुष्कं च भेदाभेदगतं क्रमात्।
आद्यं चतुष्कं संवित्तेर्भेदसन्धानकोविदम्॥१८२॥

Catuṣkaṁ ca catuṣkaṁ ca bhedābhedagataṁ kramāt|
Ādyaṁ catuṣkaṁ saṁvitterbhedasandhānakovidam||182||

Untranslated yet


भेदस्याभेदरूढ्येकहेतुरन्यच्चतुष्टयम्।
इत्थं यद्वर्णजातं तत्सर्व स्वरमयं पुरा॥१८३॥

Bhedasyābhedarūḍhyekaheturanyaccatuṣṭayam|
Itthaṁ yadvarṇajātaṁ tatsarva svaramayaṁ purā||183||

Untranslated yet


व्यक्तियोगाद्व्यञ्जनं तत्स्वरप्राणं यतः किल।
स्वराणां षट्कमेवेह मूलं स्याद्वर्णसन्ततौ॥१८४॥

Vyaktiyogādvyañjanaṁ tatsvaraprāṇaṁ yataḥ kila|
Svarāṇāṁ ṣaṭkameveha mūlaṁ syādvarṇasantatau||184||

Untranslated yet


षड्देवतास्तु ता एव ये मुख्याः सूर्यरश्मयः।
सौराणामेव रश्मीनामन्तश्चान्द्रकला यतः॥१८५॥

Ṣaḍdevatāstu tā eva ye mukhyāḥ sūryaraśmayaḥ|
Saurāṇāmeva raśmīnāmantaścāndrakalā yataḥ||185||

Untranslated yet


अतोऽत्र दीर्घत्रितयं स्फुटं चान्द्रमसं वपुः।
चन्द्रश्च नाम नैवान्यो भोग्यं भोक्तुश्च नापरम्॥१८६॥

Ato'tra dīrghatritayaṁ sphuṭaṁ cāndramasaṁ vapuḥ|
Candraśca nāma naivānyo bhogyaṁ bhoktuśca nāparam||186||

Untranslated yet


भोक्तैव भोग्यभावेन द्वैविध्यात्संव्यवस्थितः।
घटस्य न हि भोग्यत्वं स्वं वपुर्मातृगं हि तत्॥१८७॥

Bhoktaiva bhogyabhāvena dvaividhyātsaṁvyavasthitaḥ|
Ghaṭasya na hi bhogyatvaṁ svaṁ vapurmātṛgaṁ hi tat||187||

Untranslated yet


अतो मातरि या रूढिः सास्य भोग्यत्वमुच्यते।
अनुत्तरं परामृश्यपरामर्शकभावतः॥१८८॥

Ato mātari yā rūḍhiḥ sāsya bhogyatvamucyate|
Anuttaraṁ parāmṛśyaparāmarśakabhāvataḥ||188||

Untranslated yet


सङ्घट्टरूपतां प्राप्तं भोग्यमिच्छादिकं तथा।
अनुत्तरानन्दभुवामिच्छाद्ये भोग्यतां गते॥१८९॥

Saṅghaṭṭarūpatāṁ prāptaṁ bhogyamicchādikaṁ tathā|
Anuttarānandabhuvāmicchādye bhogyatāṁ gate||189||

Untranslated yet


सन्ध्यक्षराणामुदयो भोक्तृरूपं च कथ्यते।
अनुत्तरानन्दमयो देवो भोक्तैव कथ्यते॥१९०॥

Sandhyakṣarāṇāmudayo bhoktṛrūpaṁ ca kathyate|
Anuttarānandamayo devo bhoktaiva kathyate||190||

Untranslated yet

top


 Stanzas 191 to 200

इच्छादिकं भोग्यमेव तत एवास्य शक्तिता।
भोग्यं भोक्तरि लीनं चेद् भोक्ता तद्वस्तुतः स्फुटः॥१९१॥

Icchādikaṁ bhogyameva tata evāsya śaktitā|
Bhogyaṁ bhoktari līnaṁ ced bhoktā tadvastutaḥ sphuṭaḥ||191||

Untranslated yet


अतः षण्णां त्रिकं सारं चिदिष्युन्मेषणात्मकम्।
तदेव त्रितयं प्राहुर्भैरवस्य परं महः॥१९२॥

Ataḥ ṣaṇṇāṁ trikaṁ sāraṁ cidiṣyunmeṣaṇātmakam|
Tadeva tritayaṁ prāhurbhairavasya paraṁ mahaḥ||192||

Untranslated yet


तत्त्रिकं परमेशस्य पूर्णा शक्तिः प्रगीयते।
तेनाक्षिप्तं यतो विश्वमतोऽस्मिन्समुपासिते॥१९३॥

Tattrikaṁ parameśasya pūrṇā śaktiḥ pragīyate|
Tenākṣiptaṁ yato viśvamato'sminsamupāsite||193||

Untranslated yet


विश्वशक्ताववच्छेदवन्ध्ये जातमुपासनम्।
इत्येष महिमैतावानिति तावन्न शक्यते॥१९४॥

Viśvaśaktāvavacchedavandhye jātamupāsanam|
Ityeṣa mahimaitāvāniti tāvanna śakyate||194||

Untranslated yet


अपरिच्छिन्नशक्तेः कः कुर्याच्छक्तिपरिच्छिदाम्।
तस्मादनुत्तरो देवः स्वाच्छन्द्यानुत्तरत्वतः॥१९५॥

Aparicchinnaśakteḥ kaḥ kuryācchaktiparicchidām|
Tasmādanuttaro devaḥ svācchandyānuttaratvataḥ||195||

Untranslated yet


विसर्गशक्तियुक्तत्वात्सम्पन्नो विश्वरूपकः।
एवं पञ्चाशदामर्शपूर्णशक्तिर्महेश्वरः॥१९६॥

Visargaśaktiyuktatvātsampanno viśvarūpakaḥ|
Evaṁ pañcāśadāmarśapūrṇaśaktirmaheśvaraḥ||196||

Untranslated yet


विमर्शात्मैक एवान्याः शक्तयोऽत्रैव निष्ठिताः।
एकाशीतिपदा देवी ह्यत्रान्तर्भावयिष्यते॥१९७॥

Vimarśātmaika evānyāḥ śaktayo'traiva niṣṭhitāḥ|
Ekāśītipadā devī hyatrāntarbhāvayiṣyate||197||

Untranslated yet


एकामर्शस्वभावत्वे शब्दराशिः स भैरवः।
आमृश्यच्छायया योगात्सैव शक्तिश्च मातृका॥१९८॥

Ekāmarśasvabhāvatve śabdarāśiḥ sa bhairavaḥ|
Āmṛśyacchāyayā yogātsaiva śaktiśca mātṛkā||198||

Untranslated yet


सा शब्दराशिसङ्घट्टाद्भिन्नयोनिस्तु मालिनी।
प्राग्वन्नवतयामर्शात्पृथग्वर्गस्वरूपिणी॥१९९॥

Sā śabdarāśisaṅghaṭṭādbhinnayonistu mālinī|
Prāgvannavatayāmarśātpṛthagvargasvarūpiṇī||199||

Untranslated yet


एकैकामर्शरूढौ तु सैव पञ्चाशदात्मिका।
इत्थं नादानुवेधेन परामर्शस्वभावकः॥२००॥

Ekaikāmarśarūḍhau tu saiva pañcāśadātmikā|
Itthaṁ nādānuvedhena parāmarśasvabhāvakaḥ||200||

Untranslated yet

top


 Stanzas 201 to 210

शिवो मातापितृत्वेन कर्ता विश्वत्र संस्थितः।
विसर्ग एव शाक्तोऽयं शिवबिन्दुतया पुनः॥२०१॥

Śivo mātāpitṛtvena kartā viśvatra saṁsthitaḥ|
Visarga eva śākto'yaṁ śivabindutayā punaḥ||201||

Untranslated yet


गर्भीकृतानन्तविश्वः श्रयतेऽनुत्तरात्मताम्।
अपरिच्छिन्नविश्वान्तःसारे स्वात्मनि यः प्रभोः॥२०२॥

Garbhīkṛtānantaviśvaḥ śrayate'nuttarātmatām|
Aparicchinnaviśvāntaḥsāre svātmani yaḥ prabhoḥ||202||

Untranslated yet


परामर्शः स एवोक्तो द्वयसम्पत्तिलक्षणः।
अनुत्तरविसर्गात्मशिवशक्त्यद्वयात्मनि॥२०३॥

Parāmarśaḥ sa evokto dvayasampattilakṣaṇaḥ|
Anuttaravisargātmaśivaśaktyadvayātmani||203||

Untranslated yet


परामर्शो निर्भरत्वादहमित्युच्यते विभोः।
अनुत्तराद्या प्रसृतिर्हान्ता शक्तिस्वरूपिणी॥२०४॥

Parāmarśo nirbharatvādahamityucyate vibhoḥ|
Anuttarādyā prasṛtirhāntā śaktisvarūpiṇī||204||

Untranslated yet


प्रत्याहृताशेषविश्वानुत्तरे सा निलीयते।
तदिदं विश्वमन्तःस्थं शक्तौ सानुत्तरे परे॥२०५॥

Pratyāhṛtāśeṣaviśvānuttare sā nilīyate|
Tadidaṁ viśvamantaḥsthaṁ śaktau sānuttare pare||205||

Untranslated yet


तत्तस्यामिति यत्सत्यं विभुना सम्पुटीकृतिः।
तेन श्रीत्रीशिकाशास्त्रे शक्तेः सम्पुटिताकृतिः॥२०६॥

Tattasyāmiti yatsatyaṁ vibhunā sampuṭīkṛtiḥ|
Tena śrītrīśikāśāstre śakteḥ sampuṭitākṛtiḥ||206||

Untranslated yet


संवित्तौ भाति यद्विश्वं तत्रापि खलु संविदा।
तदेतत्त्रितयं द्वन्द्वयोगात्सङ्घाततां गतम्॥२०७॥

Saṁvittau bhāti yadviśvaṁ tatrāpi khalu saṁvidā|
Tadetattritayaṁ dvandvayogātsaṅghātatāṁ gatam||207||

Untranslated yet


एकमेव परं रूपं भैरवस्याहमात्मकम्।
विसर्गशक्तिर्या शम्भोः सेत्थं सर्वत्र वर्तते॥२०८॥

Ekameva paraṁ rūpaṁ bhairavasyāhamātmakam|
Visargaśaktiryā śambhoḥ setthaṁ sarvatra vartate||208||

Untranslated yet


तत एवसमस्तोऽयमानन्दरसविभ्रमः।
तथाहि मधुरे गीते स्पर्शे वा चन्दनादिके॥२०९॥

Tata evasamasto'yamānandarasavibhramaḥ|
Tathāhi madhure gīte sparśe vā candanādike||209||

Untranslated yet


माध्यस्थ्यविगमे यासौ हृदये स्पन्दमानता।
आनन्दशक्तिः सैवोक्ता यतः सहृदयो जनः॥२१०॥

Mādhyasthyavigame yāsau hṛdaye spandamānatā|
Ānandaśaktiḥ saivoktā yataḥ sahṛdayo janaḥ||210||

Untranslated yet

top


 Stanzas 211 to 220

पूर्व विसृज्यसकलं कर्तव्यं शून्यतानले।
चित्तविश्रान्तिसञ्ज्ञोऽयमाणवस्तदनन्तरम्॥२११॥

Pūrva visṛjyasakalaṁ kartavyaṁ śūnyatānale|
Cittaviśrāntisañjño'yamāṇavastadanantaram||211||

Untranslated yet


दृष्टश्रुतादितद्वस्तुप्रोन्मुखत्वं स्वसंविदि।
चित्तसम्बोधनामोक्तः शाक्तोल्लासभरात्मकः॥२१२॥

Dṛṣṭaśrutāditadvastupronmukhatvaṁ svasaṁvidi|
Cittasambodhanāmoktaḥ śāktollāsabharātmakaḥ||212||

Untranslated yet


तत्रोन्मुखत्वतद्वस्तुसङ्घट्टाद्वस्तुनो हृदि।
रूढेः पूर्णतयावेशान्मितचित्तलयाच्छिवे॥२१३॥

Tatronmukhatvatadvastusaṅghaṭṭādvastuno hṛdi|
Rūḍheḥ pūrṇatayāveśānmitacittalayācchive||213||

Untranslated yet


प्राग्वद्भविष्यदौन्मुख्यसम्भाव्यमिततालयात्।
चित्तप्रलयनामासौ विसर्गः शाम्भवः परः॥२१४॥

Prāgvadbhaviṣyadaunmukhyasambhāvyamitatālayāt|
Cittapralayanāmāsau visargaḥ śāmbhavaḥ paraḥ||214||

Untranslated yet


तत्त्वरक्षाविधानेऽतो विसर्गत्रैधमुच्यते।
हृत्पद्मकोशमध्यस्थस्तयोः सङ्घट्ट इष्यते॥२१५॥

Tattvarakṣāvidhāne'to visargatraidhamucyate|
Hṛtpadmakośamadhyasthastayoḥ saṅghaṭṭa iṣyate||215||

Untranslated yet


विसर्गोऽन्तः स च प्रोक्तश्चित्तविश्रान्तिलक्षणः।
द्वितीयः स विसर्गस्तु चित्तसम्बोधलक्षणः॥२१६॥

Visargo'ntaḥ sa ca proktaścittaviśrāntilakṣaṇaḥ|
Dvitīyaḥ sa visargastu cittasambodhalakṣaṇaḥ||216||

Untranslated yet


एकीभूतं विभात्यत्र जगदेतच्चराचरम्।
ग्राह्यग्राहकभेदो वै किञ्चिदत्रेष्यते यदा॥२१७॥

Ekībhūtaṁ vibhātyatra jagadetaccarācaram|
Grāhyagrāhakabhedo vai kiñcidatreṣyate yadā||217||

Untranslated yet


तदासौ सकलः प्रोक्तो निष्कलः शिवयोगतः।
ग्राह्यग्राहकविच्छित्तिसम्पूर्णग्रहणात्मकः॥२१८॥

Tadāsau sakalaḥ prokto niṣkalaḥ śivayogataḥ|
Grāhyagrāhakavicchittisampūrṇagrahaṇātmakaḥ||218||

Untranslated yet


तृतीयः स विसर्गस्तु चित्तप्रलयलक्षणः।
एकीभावात्मकः सूक्ष्मो विज्ञानात्मात्मनिर्वृतः॥२१९॥

Tṛtīyaḥ sa visargastu cittapralayalakṣaṇaḥ|
Ekībhāvātmakaḥ sūkṣmo vijñānātmātmanirvṛtaḥ||219||

Untranslated yet


निरूपितोऽयमर्थः श्रीसिद्धयोगीश्वरीमते।
सात्र कुण्डलिनी बीजं जीवभूता चिदात्मिका॥२२०॥

Nirūpito'yamarthaḥ śrīsiddhayogīśvarīmate|
Sātra kuṇḍalinī bījaṁ jīvabhūtā cidātmikā||220||

Untranslated yet

top


 Stanzas 221 to 230

तज्जं ध्रुवेच्छोन्मेषाख्यं त्रिकं वर्णास्ततः पुनः।
आ इत्यवर्णादित्यादियावद्वैसर्गिकी कला॥२२१॥

Tajjaṁ dhruvecchonmeṣākhyaṁ trikaṁ varṇāstataḥ punaḥ|
Ā ityavarṇādityādiyāvadvaisargikī kalā||221||

Untranslated yet


ककारादिसकारान्ता विसर्गात्पञ्चधा स च।
बहिश्चान्तश्च हृदये नादेऽथ परमे पदे॥२२२॥

Kakārādisakārāntā visargātpañcadhā sa ca|
Bahiścāntaśca hṛdaye nāde'tha parame pade||222||

Untranslated yet


बिन्दुरात्मनि मूर्धान्तं हृदयाद्व्यापको हि सः।
आदिमान्त्यविहीनास्तु मन्त्राः स्युः शरदभ्रवत्॥२२३॥

Bindurātmani mūrdhāntaṁ hṛdayādvyāpako hi saḥ|
Ādimāntyavihīnāstu mantrāḥ syuḥ śaradabhravat||223||

Untranslated yet


गुरोर्लक्षणमेतावदादिमान्त्यं च वेदयेत्।
पूज्यः सोऽहमिव ज्ञानी भैरवो देवतात्मकः॥२२४॥

Gurorlakṣaṇametāvadādimāntyaṁ ca vedayet|
Pūjyaḥ so'hamiva jñānī bhairavo devatātmakaḥ||224||

Untranslated yet


श्लोकगाथादि यत्किञ्चिदादिमान्त्ययुतं ततः।
तस्माद्विदंस्तथा सर्वं मन्त्रत्वेनैव पश्यति॥२२५॥

Ślokagāthādi yatkiñcidādimāntyayutaṁ tataḥ|
Tasmādvidaṁstathā sarvaṁ mantratvenaiva paśyati||225||

Untranslated yet


विसर्गशक्तिर्विश्वस्य कारणं च निरूपिता।
ऐतरेयाख्यवेदान्ते परमेशेन विस्तरात्॥२२६॥

Visargaśaktirviśvasya kāraṇaṁ ca nirūpitā|
Aitareyākhyavedānte parameśena vistarāt||226||

Untranslated yet


यल्लोहितं तदग्निर्यद्वीर्यं सूर्येन्दुविग्रहम्।
अ इति ब्रह्म परमं तत्सङ्घट्टोदयात्मकम्॥२२७॥

Yallohitaṁ tadagniryadvīryaṁ sūryenduvigraham|
A iti brahma paramaṁ tatsaṅghaṭṭodayātmakam||227||

Untranslated yet


तस्यापि च परं वीर्य पञ्चभूतकलात्मकम्।
भोग्यत्वेनान्नरूपं च शब्दस्पर्शरसात्मकम्॥२२८॥

Tasyāpi ca paraṁ vīrya pañcabhūtakalātmakam|
Bhogyatvenānnarūpaṁ ca śabdasparśarasātmakam||228||

Untranslated yet


शब्दोऽपि मधुरो यस्माद्वीर्योपचयकारकः।
तद्धि वीर्यं परं शुद्धं विसिसृक्षात्मकं मतम्॥२२९॥

Śabdo'pi madhuro yasmādvīryopacayakārakaḥ|
Taddhi vīryaṁ paraṁ śuddhaṁ visisṛkṣātmakaṁ matam||229||

Untranslated yet


तद्बलं च तदोजश्च ते प्राणाः सा च कान्तता।
तस्माद्वीर्यात्प्रजास्ताश्च वीर्य कर्मसु कथ्यते॥२३०॥

Tadbalaṁ ca tadojaśca te prāṇāḥ sā ca kāntatā|
Tasmādvīryātprajāstāśca vīrya karmasu kathyate||230||

Untranslated yet

top


 Stanzas 231 to 240

यज्ञादिकेषु तद्वृष्टौ सौषधीष्वथ ताः पुनः।
वीर्ये तच्च प्रजास्वेवं विसर्गे विश्वरूपता॥२३१॥

Yajñādikeṣu tadvṛṣṭau sauṣadhīṣvatha tāḥ punaḥ|
Vīrye tacca prajāsvevaṁ visarge viśvarūpatā||231||

Untranslated yet


शब्दराशिः स एवोक्तो मातृका साच कीर्तिता।
क्षोभ्यक्षोभकतावेशान्मालिनीं तां प्रचक्षते॥२३२॥

Śabdarāśiḥ sa evokto mātṛkā sāca kīrtitā|
Kṣobhyakṣobhakatāveśānmālinīṁ tāṁ pracakṣate||232||

Untranslated yet


बीजयोनिसमापत्तिविसर्गोदयसुन्दरा।
मालिनी हि परा शक्तिर्निर्णीता विश्वरूपिणी॥२३३॥

Bījayonisamāpattivisargodayasundarā|
Mālinī hi parā śaktirnirṇītā viśvarūpiṇī||233||

Untranslated yet


एषा वस्तुत एकैव परा कालस्य कर्षिणी।
शक्तिमद्भेदयोगेन यामलत्वं प्रपद्यते॥२३४॥

Eṣā vastuta ekaiva parā kālasya karṣiṇī|
Śaktimadbhedayogena yāmalatvaṁ prapadyate||234||

Untranslated yet


तस्य प्रत्यवमर्शो यः परिपूर्णोऽहमात्मकः।
स स्वात्मनि स्वतन्त्रत्वाद्विभागमवभासयेत्॥२३५॥

Tasya pratyavamarśo yaḥ paripūrṇo'hamātmakaḥ|
Sa svātmani svatantratvādvibhāgamavabhāsayet||235||

Untranslated yet


विभागाभासने चास्य त्रिधा वपुरुदाहृतम्।
पश्यन्ती मध्यमा स्थूला वैखरीत्यभिशब्दितम्॥२३६॥

Vibhāgābhāsane cāsya tridhā vapurudāhṛtam|
Paśyantī madhyamā sthūlā vaikharītyabhiśabditam||236||

Untranslated yet


तासामपि त्रिधा रूपं स्थूलसूक्ष्मपरत्वतः।
तत्र या स्वरसन्दर्भसुभगा नादरूपिणी॥२३७॥

Tāsāmapi tridhā rūpaṁ sthūlasūkṣmaparatvataḥ|
Tatra yā svarasandarbhasubhagā nādarūpiṇī||237||

Untranslated yet


सा स्थूला खलु पश्यन्ती वर्णाद्यप्रविभागतः।
अविभागैकरूपत्वं माधुर्यं शक्तिरुच्यते॥२३८॥

Sā sthūlā khalu paśyantī varṇādyapravibhāgataḥ|
Avibhāgaikarūpatvaṁ mādhuryaṁ śaktirucyate||238||

Untranslated yet


स्थानवाय्वादिघर्षोत्था स्फुटतैव च पारुषी।
तदस्यां नादरूपायां संवित्सविधवृत्तितः॥२३९॥

Sthānavāyvādigharṣotthā sphuṭataiva ca pāruṣī|
Tadasyāṁ nādarūpāyāṁ saṁvitsavidhavṛttitaḥ||239||

Untranslated yet


साजात्यान्तर्म[त्तम] यीभूतिर्झगित्येवोपलभ्यते।
येषां न तन्मयीभूतिस्ते देहादिनिमज्जनम्॥२४०॥

Sājātyāntarma[ttama] yībhūtirjhagityevopalabhyate|
Yeṣāṁ na tanmayībhūtiste dehādinimajjanam||240||

Untranslated yet

top


 Stanzas 241 to 250

अविदन्तो मग्नसंविन्मानास्त्वहृदया इति।
यत्तुचर्मावनद्धादि किञ्चित्तत्रैष यो ध्वनिः॥२४१॥

Avidanto magnasaṁvinmānāstvahṛdayā iti|
Yattucarmāvanaddhādi kiñcittatraiṣa yo dhvaniḥ||241||

Untranslated yet


स स्फुटास्फुटरूपत्वान्मध्यमा स्थूलरूपिणी।
मध्यायाश्चाविभागांशसद्भाव इति रक्तता॥२४२॥

Sa sphuṭāsphuṭarūpatvānmadhyamā sthūlarūpiṇī|
Madhyāyāścāvibhāgāṁśasadbhāva iti raktatā||242||

Untranslated yet


अविभागस्वरमयी यत्र स्यात्तत्सुरञ्जकम्।
अविभागो हि निर्वृत्यै दृश्यतां तालपाठतः॥२४३॥

Avibhāgasvaramayī yatra syāttatsurañjakam|
Avibhāgo hi nirvṛtyai dṛśyatāṁ tālapāṭhataḥ||243||

Untranslated yet


किलाव्यक्तध्वनौ तस्मिन्वादने परितुष्यति।
या तु स्फुटानां वर्णानामुत्पत्तौ कारणं भवेत्॥२४४॥

Kilāvyaktadhvanau tasminvādane parituṣyati|
Yā tu sphuṭānāṁ varṇānāmutpattau kāraṇaṁ bhavet||244||

Untranslated yet


सा स्थूला वैखरी यस्याः कार्यं वाक्यादि भूयसा।
अस्मिन्स्थूलत्रये यत्तदनुसन्धानमादिवत्॥२४५॥

Sā sthūlā vaikharī yasyāḥ kāryaṁ vākyādi bhūyasā|
Asminsthūlatraye yattadanusandhānamādivat||245||

Untranslated yet


पृथक्पृथक्तत्त्रितयं सूक्ष्ममित्यभिशब्द्यते।
षड्जं करोमि मधुरं वादयामि ब्रुवे वचः॥२४६॥

Pṛthakpṛthaktattritayaṁ sūkṣmamityabhiśabdyate|
Ṣaḍjaṁ karomi madhuraṁ vādayāmi bruve vacaḥ||246||

Untranslated yet


पृथगेवानुसन्धानत्रयं संवेद्यते किल।
एतस्यापि त्रयस्याद्यं यद्रुपमनुपाधिमत्॥२४७॥

Pṛthagevānusandhānatrayaṁ saṁvedyate kila|
Etasyāpi trayasyādyaṁ yadrupamanupādhimat||247||

Untranslated yet


तत्परं त्रितयं तत्र शिवः परचिदात्मकः।
विभागाभासनायां च मुख्यास्तिस्रोऽत्र शक्तयः॥२४८॥

Tatparaṁ tritayaṁ tatra śivaḥ paracidātmakaḥ|
Vibhāgābhāsanāyāṁ ca mukhyāstisro'tra śaktayaḥ||248||

Untranslated yet


अनुत्तरा परेच्छा च परापरतया स्थिता।
उन्मेषशक्तिर्ज्ञानाख्या त्वपरेति निगद्यते॥२४९॥

Anuttarā parecchā ca parāparatayā sthitā|
Unmeṣaśaktirjñānākhyā tvapareti nigadyate||249||

Untranslated yet


क्षोभरूपात्पुनस्तासामुक्ताः षट् संविदोऽमलाः।
आसामेव समावेशात्क्रियाशक्तितयोदितात्॥२५०॥

Kṣobharūpātpunastāsāmuktāḥ ṣaṭ saṁvido'malāḥ|
Āsāmeva samāveśātkriyāśaktitayoditāt||250||

Untranslated yet

top


 Stanzas 251 to 260

संविदो द्वादश प्रोक्ता यासु सर्वं समाप्यते।
एतावद्देवदेवस्य मुख्यं तच्छक्तिचक्रकम्॥२५१॥

Saṁvido dvādaśa proktā yāsu sarvaṁ samāpyate|
Etāvaddevadevasya mukhyaṁ tacchakticakrakam||251||

Untranslated yet


एतावता देवदेवः पूर्णशक्तिः स भैरवः।
परामर्शात्मकत्वेन विसर्गाक्षेपयोगतः॥२५२॥

Etāvatā devadevaḥ pūrṇaśaktiḥ sa bhairavaḥ|
Parāmarśātmakatvena visargākṣepayogataḥ||252||

Untranslated yet


इयत्ताकलनाज्ज्ञानात्ताः प्रोक्ताः कालिकाः क्वचित्।
श्रीसारशास्त्रे चाप्युक्तं मध्य एकाक्षरां पराम्॥२५३॥

Iyattākalanājjñānāttāḥ proktāḥ kālikāḥ kvacit|
Śrīsāraśāstre cāpyuktaṁ madhya ekākṣarāṁ parām||253||

Untranslated yet


पूजयेद्भैरवात्माख्यां योगिनीद्वादशावृताम्।
ताभ्य एव चतुःषष्टिपर्यन्तं शक्तिचक्रकम्॥२५४॥

Pūjayedbhairavātmākhyāṁ yoginīdvādaśāvṛtām|
Tābhya eva catuḥṣaṣṭiparyantaṁ śakticakrakam||254||

Untranslated yet


एकारतः समारभ्य सहस्रारं प्रवर्तते।
तासां च कृत्यभेदेन नामानि बहुधागमे॥२५५॥

Ekārataḥ samārabhya sahasrāraṁ pravartate|
Tāsāṁ ca kṛtyabhedena nāmāni bahudhāgame||255||

Untranslated yet


उपासाश्च द्वयाद्वैतव्यामिश्राकारयोगतः।
श्रीमत्त्रैशिरमे तच्च कथितं विस्तराद्बहु॥२५६॥

Upāsāśca dvayādvaitavyāmiśrākārayogataḥ|
Śrīmattraiśirame tacca kathitaṁ vistarādbahu||256||

Untranslated yet


इह नो लिखितं व्यासभयाच्चानुपयोगतः।
ता एव निर्मलाः शुद्धा अघोराः परिकीर्तिताः॥२५७॥

Iha no likhitaṁ vyāsabhayāccānupayogataḥ|
Tā eva nirmalāḥ śuddhā aghorāḥ parikīrtitāḥ||257||

Untranslated yet


घोरघोरतराणां तु सोतृत्वाच्च तदात्मिकाः।
सृष्टौ स्थितौ च संहारे तदुपाधित्रयात्यये॥२५८॥

Ghoraghoratarāṇāṁ tu sotṛtvācca tadātmikāḥ|
Sṛṣṭau sthitau ca saṁhāre tadupādhitrayātyaye||258||

Untranslated yet


तासामेव स्थितं रूपं बहुधा प्रविभज्यते।
उपाध्यतीतं यद्रूपं तद्द्विधा गुरवो जगुः॥२५९॥

Tāsāmeva sthitaṁ rūpaṁ bahudhā pravibhajyate|
Upādhyatītaṁ yadrūpaṁ taddvidhā guravo jaguḥ||259||

Untranslated yet


अनुल्लासादुपाधीनां यद्वा प्रशमयोगतः।
प्रशमश्च द्विधा शान्त्या हठपाकक्रमेण तु॥२६०॥

Anullāsādupādhīnāṁ yadvā praśamayogataḥ|
Praśamaśca dvidhā śāntyā haṭhapākakrameṇa tu||260||

Untranslated yet

top


 Stanzas 261 to 270

अलं ग्रासरसाख्येन सततं ज्वलनात्मना।
हठपाकप्रशमनं यत्तृतीयं तदेव च।
उपदेशाय युज्येत भेदेन्धनविदाहकम्॥२६१॥

Alaṁ grāsarasākhyena satataṁ jvalanātmanā|
Haṭhapākapraśamanaṁ yattṛtīyaṁ tadeva ca|
Upadeśāya yujyeta bhedendhanavidāhakam||261||

Untranslated yet


निजबोधजठरहुतभुजि भावाः सर्वे समर्पिता हठतः।
विजहति भेदविभागं निजशक्त्या तं समिन्धानाः॥२६२॥

Nijabodhajaṭharahutabhuji bhāvāḥ sarve samarpitā haṭhataḥ|
Vijahati bhedavibhāgaṁ nijaśaktyā taṁ samindhānāḥ||262||

Untranslated yet


हठपाकेन भावानां रूपे भिन्ने विलापिते।
अश्नन्त्यमृतसाद्भूतं विश्वं संवित्तिदेवताः॥२६३॥

Haṭhapākena bhāvānāṁ rūpe bhinne vilāpite|
Aśnantyamṛtasādbhūtaṁ viśvaṁ saṁvittidevatāḥ||263||

Untranslated yet


तास्तृप्ताः स्वात्मनः पूर्ण हृदयैकान्तशायिनम्।
चिद्व्योमभैरवं देवमभेदेनाधिशेरते॥२६४॥

Tāstṛptāḥ svātmanaḥ pūrṇa hṛdayaikāntaśāyinam|
Cidvyomabhairavaṁ devamabhedenādhiśerate||264||

Untranslated yet


एवं कृत्यक्रियावेशान्नामोपासाबहुत्वतः।
आसां बहुविधं रूपमभेदेऽप्यवभासते॥२६५॥

Evaṁ kṛtyakriyāveśānnāmopāsābahutvataḥ|
Āsāṁ bahuvidhaṁ rūpamabhede'pyavabhāsate||265||

Untranslated yet


आसामेव च देवीनामावापोद्वापयोगतः।
एकद्वित्रिचतुष्पञ्चषट्सप्ताष्टनवोत्तरैः॥२६६॥

Āsāmeva ca devīnāmāvāpodvāpayogataḥ|
Ekadvitricatuṣpañcaṣaṭsaptāṣṭanavottaraiḥ||266||

Untranslated yet


रुद्रार्कान्यकलासेनाप्रभृतिर्भेदविस्तरः।
अलमन्येन बहुना प्रकृतेऽथ नियुज्यते॥२६७॥

Rudrārkānyakalāsenāprabhṛtirbhedavistaraḥ|
Alamanyena bahunā prakṛte'tha niyujyate||267||

Untranslated yet


संविदात्मनि विश्वोऽयं भाववर्गः प्रपञ्चवान्।
प्रतिबिम्बतया भाति यस्य विश्वेश्वरो हि सः॥२६८॥

Saṁvidātmani viśvo'yaṁ bhāvavargaḥ prapañcavān|
Pratibimbatayā bhāti yasya viśveśvaro hi saḥ||268||

Untranslated yet


एवमात्मनि यस्येदृगविकल्पः सदोदयः।
परामर्शः स एवासौ शाम्भवोपायमुद्रितः॥२६९॥

Evamātmani yasyedṛgavikalpaḥ sadodayaḥ|
Parāmarśaḥ sa evāsau śāmbhavopāyamudritaḥ||269||

Untranslated yet


पूर्णाहन्तापरामर्शो योऽस्यायं प्रविवेचितः।
मन्त्रमुद्राक्रियोपासास्तदन्या नात्र काश्चन॥२७०॥

Pūrṇāhantāparāmarśo yo'syāyaṁ pravivecitaḥ|
Mantramudrākriyopāsāstadanyā nātra kāścana||270||

Untranslated yet

top


 Stanzas 271 to 280

भूयोभूयः समावेशं निर्विकल्पमिमं श्रितः।
अभ्येति भैरवीभावं जीवन्मुक्त्यपराभिधम्॥२७१॥

Bhūyobhūyaḥ samāveśaṁ nirvikalpamimaṁ śritaḥ|
Abhyeti bhairavībhāvaṁ jīvanmuktyaparābhidham||271||

Untranslated yet


इत एव प्रभृत्येषा जीवन्मुक्तिर्विचार्यते।
यत्र सूत्रणयापीयमुपायोपेयकल्पना॥२७२॥

Ita eva prabhṛtyeṣā jīvanmuktirvicāryate|
Yatra sūtraṇayāpīyamupāyopeyakalpanā||272||

Untranslated yet


प्राक्तने त्वाह्निके काचिद्भेदस्य कलनापि नो।
तेनानुपाये तस्मिन्को मुच्यते वा कथं कुतः॥२७३॥

Prāktane tvāhnike kācidbhedasya kalanāpi no|
Tenānupāye tasminko mucyate vā kathaṁ kutaḥ||273||

Untranslated yet


निर्विकल्पे परामर्शे शाम्भवोपायनामनि।
पञ्चाशद्भेदतां पूर्वसूत्रितां योजयेद्बुधः॥२७४॥

Nirvikalpe parāmarśe śāmbhavopāyanāmani|
Pañcāśadbhedatāṁ pūrvasūtritāṁ yojayedbudhaḥ||274||

Untranslated yet


धरामेवाविकल्पेन स्वात्मनि प्रतिबिम्बिताम्।
पश्यन्भैरवतां याति जलादिष्वप्ययं विधिः॥२७५॥

Dharāmevāvikalpena svātmani pratibimbitām|
Paśyanbhairavatāṁ yāti jalādiṣvapyayaṁ vidhiḥ||275||

Untranslated yet


यावदन्ते परं तत्त्वं समस्तावरणोर्ध्वगम्।
व्यापि स्वतन्त्रं सर्वज्ञं यच्छिवं परिकल्पितम्॥२७६॥

Yāvadante paraṁ tattvaṁ samastāvaraṇordhvagam|
Vyāpi svatantraṁ sarvajñaṁ yacchivaṁ parikalpitam||276||

Untranslated yet


तदप्यकल्पितोदारसंविद्दर्पणबिम्बितम्।
पश्यन्विकल्पविकलो भैरवीभवति स्वयम्॥२७७॥

Tadapyakalpitodārasaṁviddarpaṇabimbitam|
Paśyanvikalpavikalo bhairavībhavati svayam||277||

Untranslated yet


यथा रक्तं पुरः पश्यन्निर्विकल्पकसंविदा।
तत्तद्द्वारनिरंशैकघटसंवित्तिसुस्थितः॥२७८॥

Yathā raktaṁ puraḥ paśyannirvikalpakasaṁvidā|
Tattaddvāraniraṁśaikaghaṭasaṁvittisusthitaḥ||278||

Untranslated yet


तद्वद्धरादिकैकैकसङ्घातसमुदायतः।
परामृशन्स्वमात्मानं पूर्ण एवावभासते॥२७९॥

Tadvaddharādikaikaikasaṅghātasamudāyataḥ|
Parāmṛśansvamātmānaṁ pūrṇa evāvabhāsate||279||

Untranslated yet


मत्त एवोदितमिदं मय्येव प्रतिबिम्बितम्।
मदभिन्नमिदं चेति त्रिधोपायः स शाम्भवः॥२८०॥

Matta evoditamidaṁ mayyeva pratibimbitam|
Madabhinnamidaṁ ceti tridhopāyaḥ sa śāmbhavaḥ||280||

Untranslated yet

top


 Stanzas 281 to 290

सृष्टेः स्थितेः संहृतेश्च तदेतत्सूत्रणं कृतम्।
यत्र स्थितं यतश्चेति तदाह स्पन्दशासने॥२८१॥

Sṛṣṭeḥ sthiteḥ saṁhṛteśca tadetatsūtraṇaṁ kṛtam|
Yatra sthitaṁ yataśceti tadāha spandaśāsane||281||

Untranslated yet


एतावतैव ह्यैश्वर्य संविदः ख्यापितं परम्।
विश्वात्मकत्वं चेत्यन्यल्लक्षणं किं नु कथ्यताम्॥२८२॥

Etāvataiva hyaiśvarya saṁvidaḥ khyāpitaṁ param|
Viśvātmakatvaṁ cetyanyallakṣaṇaṁ kiṁ nu kathyatām||282||

Untranslated yet


स्वात्मन्येव चिदाकाशे विश्वमस्म्यवभासयन्।
स्रष्टा विश्वात्मक इति प्रथया भैरवात्मता॥२८३॥

Svātmanyeva cidākāśe viśvamasmyavabhāsayan|
Sraṣṭā viśvātmaka iti prathayā bhairavātmatā||283||

Untranslated yet


षडध्वजातं निखिलं मय्येव प्रतिबिम्बितम्।
स्थितिकर्ताहमस्मीति स्फुटेयं विश्वरूपता॥२८४॥

Ṣaḍadhvajātaṁ nikhilaṁ mayyeva pratibimbitam|
Sthitikartāhamasmīti sphuṭeyaṁ viśvarūpatā||284||

Untranslated yet


सदोदितमहाबोधज्वालाजटिलतात्मनि।
विश्वं द्रवति मय्येतदिति पश्यन्प्रशाम्यति॥२८५॥

Sadoditamahābodhajvālājaṭilatātmani|
Viśvaṁ dravati mayyetaditi paśyanpraśāmyati||285||

Untranslated yet


अनन्तचित्रसद्गर्भसंसारस्वप्नसद्मनः।
प्लोषकः शिव एवाहमित्युल्लासी हुताशनः॥२८६॥

Anantacitrasadgarbhasaṁsārasvapnasadmanaḥ|
Ploṣakaḥ śiva evāhamityullāsī hutāśanaḥ||286||

Untranslated yet


जगत्सर्वं मत्तः प्रभवति विभेदेन बहुधा तथाप्येतद्रूढं मयि विगलिते त्वत्र न परः।
तदित्थं यः सृष्टिस्थितिविलयभेकीकृतिवशादनंशं पश्येत्स स्फुरति हि तुरीयं पदभितः॥२८७॥

Jagatsarvaṁ mattaḥ prabhavati vibhedena bahudhā tathāpyetadrūḍhaṁ mayi vigalite tvatra na paraḥ|
Taditthaṁ yaḥ sṛṣṭisthitivilayabhekīkṛtivaśādanaṁśaṁ paśyetsa sphurati hi turīyaṁ padabhitaḥ||287||

Untranslated yet


तदस्मिन्परमोपाये शाम्भवाद्वैतशालिनि।
केऽप्येव यान्ति विश्वासं पस्मेशेन भाविताः॥२८८॥

Tadasminparamopāye śāmbhavādvaitaśālini|
Ke'pyeva yānti viśvāsaṁ pasmeśena bhāvitāḥ||288||

Untranslated yet


स्नानं व्रतं देहशुद्धिर्धारणा मन्त्रयोजना।
अध्वक्लृप्तिर्यागविधिर्होमजप्यसमाधयः॥२८९॥

Snānaṁ vrataṁ dehaśuddhirdhāraṇā mantrayojanā|
Adhvaklṛptiryāgavidhirhomajapyasamādhayaḥ||289||

Untranslated yet


इत्यादिकल्पना कापि नात्र भेदेन युज्यते।
परानुग्रहकारित्वमत्रस्थस्य स्फुटं स्थितम्॥२९०॥

Ityādikalpanā kāpi nātra bhedena yujyate|
Parānugrahakāritvamatrasthasya sphuṭaṁ sthitam||290||

Untranslated yet

top


 Stanzas 291 to 294

यदि तादृगनुग्राह्यो दैशिकस्योपसर्पति।
अथासौ तादृशो न स्याद्भवभक्त्या च भावितः॥२९१॥

Yadi tādṛganugrāhyo daiśikasyopasarpati|
Athāsau tādṛśo na syādbhavabhaktyā ca bhāvitaḥ||291||

Untranslated yet


तं चाराधयते भावितादृशानुग्रहेरितः।
तदा विचित्रं दीक्षादिविधिं शिक्षेत कोविन्दः॥२९२॥

Taṁ cārādhayate bhāvitādṛśānugraheritaḥ|
Tadā vicitraṁ dīkṣādividhiṁ śikṣeta kovindaḥ||292||

Untranslated yet


भाविन्योऽपि ह्युपासास्ता स्त्रैवायान्ति निष्ठितिम्।
एतन्मयत्वं परमं प्राप्यं निर्वर्ण्यतेशिवम्॥२९३॥

Bhāvinyo'pi hyupāsāstā straivāyānti niṣṭhitim|
Etanmayatvaṁ paramaṁ prāpyaṁ nirvarṇyateśivam||293||

Untranslated yet


इति कथितमिदं सुविस्तरं परमं शाम्भवमात्मवेदनम्॥२९४॥
Iti kathitamidaṁ suvistaraṁ paramaṁ śāmbhavamātmavedanam||294||

Untranslated yet

top


 Further Information

Gabriel Pradīpaka

This document was conceived by Gabriel Pradīpaka, one of the two founders of this site, and spiritual guru conversant with Sanskrit language and Trika philosophy.

For further information about Sanskrit, Yoga and Indian Philosophy; or if you simply want to comment, ask a question or correct a mistake, feel free to contact us: This is our e-mail address.



Back to 3. 1-150 Top  Continue to read 4. 1-150

Post your comment

To post a comment please register, or log in.